Effect of different extraction conditions with ultrasound on antiradical and antimicrobial properties of caper (Capparis spinosa) alcoholic extract

Document Type : Research Paper

Authors
Mohammad Anvar Kalkali 1
Hamid Sarhadi 1
fatemeh shahdadi 2
1 Department of Food Science & Technology, Bam Branch, Islamic Azad University, Bam, Iran
2 Department of Food Science & Technology, Faculty of Agriculture, University of Jiroft, Jiroft, Iran
10.22034/jpr.2022.2188
Abstract
To extract active ingredients of herbal, several methods including soxhlet and maceration or new technologies such as microwave and ultrasound are being used. The aim of this study was to evaluate the efficiency of ultrasound in extraction of phenolic, antimicrobial and antradical compounds of leaf, root and fruit of Capparis spinosa L. Optimization by response surface method was considered using time factor (10, 25 and 40 minutes) and sound intensity (40, 70 and 100%) with alcoholic solvent (ethanol 76%) was considered. The results showed ultrasound power was more effective factor than time. By increasing of ultrasound power and the time of extraction yield increased. The optimum conditions for alcoholic extraction of antioxidant and antimicrobial compounds were extraction time of 36 min and ultrasound power of 91 percent. In these condition, total phenolic content was obtained 25.47, 17.24 and 23.63 mg/g in leaf, root and fruit, respectively and IC50 was 9.13, 40.20 and 45.30 µg/mg in leaf, root and fruit, respectively. The minimum inhibitory concentration for Bacillus cereus was obtained 1.07, 2.15 and 8.02 mg/ml in leaf, root and fruit, respectively and minimum bactericidal concentration was 1.41 and 8.62 mg/ml in leaf and root. Minimum bactericidal concentration for Bacillus cereus was obtained 12.5 mg/ml in fruit. In general, it was found that alcoholic extracts obtained by ultrasound method had significant phenolic compounds and with increasing time factors and sound intensity, the extraction of antimicrobial compounds from leaves, roots and fruits of plants increased.

Keywords

Subjects

تاثیر شرایط مختلف استخراج با امواج فراصوت بر خواص ضدرادیکالی و ضدمیکروبی عصاره الکلی گیاه کبر(Capparis spinosa L.)

محمدانور کلکلی1، حمید سرحدی1 و فاطمه شهدادی2*

1 ایران، بم، دانشگاه آزاداسلامی، واحد بم، گروه علوم و صنایع غذایی

2 ایران، جیرفت، دانشگاه جیرفت، دانشکده کشاورزی، گروه علوم و صنایع غذایی

تاریخ دریافت: 17/10/1400             تاریخ پذیرش: 24/04/1401

چکیده

برای استخراج مواد موثره گیاهی، روش­های مختلفی از جمله سوکسله و غرقابی و یا فناوری­های جدیدی نظیر مایکروویو و یا امواج فراصوت مورد استفاده قرار می‌گیرند. هدف از این مطالعه، بررسی کارایی استفاده از امواج فراصوت در استخراج ترکیبات فنلی، ضد میکروبی و ضدرادیکالی برگ، ریشه و میوه گیاه کبر می­باشد. بهینه­سازی به روش سطح پاسخ با استفاده از فاکتور زمان در سه سطح (10، 25 و 40 دقیقه) و شدت صوت نیز در سه سطح (40، 70 و 100 درصد) با حلال الکلی (اتانول 76 درصد) در نظر گرفته­شد. از نتایج آزمون­های انجام­شده با روش آماری سطح پاسخ، شدت صوت به عنوان اثربخش­ترین فاکتور استخراج بدست آمد. شرایط بهینه استخراج ترکیبات آنتی­اکسیدانی و ضد میکروبی با حمام فراصوت، زمان 36 دقیقه و شدت صوت 91 درصد بود. در این شرایط میزان ترکیبات فنلی کل برای برگ، ریشه و میوه به­ترتیب 47/25، 24/17 و 63/23 میلی­گرم بر گرم، میزان بهینه IC50 به­ترتیب 13/9، 20/40 و 30/45 میکروگرم بر میلی‌گرم، میزان بهینه MIC باکتری Bacillus cereus به ترتیب 07/1، 15/2 و 02/8 میلی­گرم بر میلی­لیتر و میزان بهینه MBC باکتری Bacillus cereus عصاره­های برگ و ریشه به­ترتیب 41/1 و 62/8 میلی­گرم بر میلی­لیتر و MBC باکتری Bacillus cereus عصاره میوه گیاه 5/12 میلی­گرم بر میلی­لیتر بدست آمد. بطور کلی مشخص شد که عصاره­های الکلی استخراج شده با روش فراصوت دارای ترکیبات فنولی قابل توجهی بودند و با افزایش فاکتورهای زمان و شدت صوت، استخراج ترکیبات ضد میکروبی از برگ، ریشه و میوه گیاه افزایش یافت.

واژه های کلیدی: گیاه کبر، عصاره الکلی، خواص آنتی‌اکسیدانی، خواص ضد میکروبی، امواج فراصوت

* نویسنده مسئول، تلفن: 09133495201 ، پست الکترونیکی: fatemeh.shahdadi@gmail.com

مقدمه

 

امواج صوتی، امواج فشاری هستند که در یک فرکانس خاص نوسان دارند نظیر امواجی که از طریق یک رسانه منتشر می‌شوند. فراصوت (اولتراسوند) به امواج صوتی اشاره دارد که در فرکانسی فراتر از حدود مجاز شنوایی انسان نوسان دارند. فرکانس فراصوتی که برای انجام فرآوری و واکنش­های شیمیایی استفاده شده است معمولا محدوده­ای بین 16 و 3000 کیلوهرتز را پوشش می‌دهد (23).

استخراج به کمک امواج فراصوت از جمله مهمترین روش‌های جداسازی ترکیبات ارزشمند از منابع گیاهی محسوب می‌شود که در مقیاس‌های بزرگ و کوچک قابل اجرا می‌باشد. سامانه‌های آشکارساز و حمام دو روش رایج استفاده از امواج فراصوت هستند. در حمام فراصوت به منظور پراکندگی مواد جامد در حلال، فراصوت اندازه ذرات را به طور چشمگیری کاهش می‌دهد و باعث افزایش قابلیت انحلال پذیری آنها می‌شود. حمام فراصوت می‌تواند برای طیف گسترده‌ای از نمونه‌ها استفاده شود و قابلیت تکرارپذیری بالایی دارد (1). روش حمام فراصوت به منظور استخراج از نمونه‌های خشک شده و پودر شده در مقیاس بزرگ و صنعتی روشی کارآمد می‌باشد (35).

گیاه کبر با نام علمی Capparis spinosa L. از راسته میخک‌سانان و از خانواده کور یا علف مار است. کاپاریس شامل 250 گونه است که اغلب آنها وحشی هستند و در زمین‌های خشک و نیمه‌خشک نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری پراکنده شده‌اند (20). کبر یک گیاه بوته‌ای چندساله مقاوم به خشکی معمولا با سازگاری قابل توجه به محیط‌های سخت می‌باشد (17). کبر دارای خواص ضددیابت و کاهنده لیپیدهای خون می‌باشد (26). مطالعات متعدد نشان داده‌اند که استفاده از قسمت‌های مختلف گیاه از جمله ریشه، میوه، برگ و بذر به طور معنی‌داری باعث کاهش سطح گلوکز خون، کاهش سطح تری گلیسرید و کلسترول سرم، افزایش سطح HDL و کاهش سطح LDL سرم شده­است (18 ، 36).

در مطالعات متعدد ترکیبات فنولی و آنتی­اکسیدانی زیادی برای این گیاه گزارش شده است. نجفی و اسماعیل­زاده (1395) اسـتخراج ترکیبات آنتی­اکسیدانی گیاه کبر از استان سیستان و بلوچستان را با استفاده از حلال­های مختلف و مایکروویو بهینه­سازی کردند. شـرایط استخراج شامل حلال، زمان، دما و توان دستگاه بود. نتایج نشان داد عصاره اتـانولی بـا شرایط توان 300 وات، زمان 15 دقیقـه و درجـه حـرارت 85 درجـه سـانتی­گـراد یـک تیمـار بهینـه بـرای اسـتخراج ترکیبـات آنتی­اکسیدانی عصاره بود (11). صفری و همکاران (1399) مطالعه­ای با هدف بررسی تنوع فیتوشیمیایی و آنتی اکسیدانی میوه برخی گونه­های کبر در استان آذربایجان غربی انجام دادند. عصاره­گیری ازمیوه­ها با استفاده از حلال متانول و روش فراصوت انجام گرفت. نتایج ارزیابی فیتوشیمیایی نشان داد که میانگین فعالیت آنتی­اکسیدانی به روش DPPH بین 63/41 تا 20/66 درصد بود. مقدار فنول کل به ترتیب بین 96/4 تا 52/12 میلی گرم معادل گالیک اسید بر گرم وزن تر میوه بود (6). جلالی نیا و همکاران (1400) میزان فنل کل،فلاونوئیدها و فعالیت آنتی اکسیدانی گل، میوه و برگ سه جمعیت ازگیاه کبر درتهران ، زابل و گرگان را که شرایط اقلیمی کاملا متفاوتی دارند بررسی نمودند. نتایج این بررسی نشان دادکه میزان فنل هاو فلاونوئیدها و فعالیت آنتی اکسیدانی در گل ها بیشتر از برگ و در برگ ها بیشتر از میوه است. همچنین به نظر میرسد میزان ترکیبات شیمیایی وفعالیت آنتی اکسیدانی جمعیت های مختلف گیاه کبر با دو عامل اقلیمی دما و رطوبت همبستگی دارد (2). نوشاد و همکاران (1401) در پژوهشی، ترکیبات فنولی، فعالیت آنتی اکسیدانی و ضدمیکروبی عصاره اتانولی میوه گیاه کبر را بررسی نمودند و گزارش کردند که فعالیت آنتی‌اکسیدانی عصاره اتانولی میوه گیاه کبر بر پایه مهار رادیکال‌های آزاد DPPH و ABTS به ترتیب 73/52 و 62/58 درصد بود. در بررسی اثرات اثر مشخص شد که باکتری‌های گرم مثبت حساسیت بالاتری نسبت به انواع گرم منفی در برابر عصاره نشان دادند (12).

یکی از اثرات مهم عصاره­های گیاهی که امروزه بسیار مورد توجه قرار گرفته­است، اثرات ضدمیکروبی آنها می­باشند. در پژوهش حاضر تاثیر ضدمیکروبی عصاره­های مختلف گیاه کبر نیز مورد بررسی قرار گرفت. دوباکتری مهم پاتوژن که باعث ایجاد بیماری می­شوند Bacillus cereus و Pseudomonas aeruginosa می­باشند. Bacillus cereus یکی از انواع باکتری­های میله­ای شکل، گرم مثبت و هاگ‌دار است. هاگ این باکتری به صورت گسترده‌ای در طبیعت، آب و خاک پراکنده شده به طوری که می‌توان آن را از مواد غذایی گوناگون جدا نمود. این باکتری از مهم ترین باکتری­های عامل مسمومیت غذایی در انسان می­باشد (28).Pseudomonas aeruginosa یک باکتریِِِ میله­ای گرم منفی است که در خاک، آب و دیگر محیط­های نمناک یافت می‌شود. این باکتری بیشتر از راه میوه‌ها، گیاهان و سبزی‌ها، عیادت کنندگان و بیمارانی که از دیگر بخش‌ها منتقل می‌شوند وارد محیط بیمارستان می‌شود. گسترش وانتشار از بیماری به بیمار دیگر بوسیله دست‌های پرسنل بیمارستان، همچنین تماس مستقیم بیمار با منابع آلوده مانند خوردن آب و خوراک آلوده رخ می‌دهد (33).

 با بررسی مطالعات انجام گرفته بر روی این گیاه و با توجه به اینکه واریته‌های گیاه کبر در کشور ما و شرایط آب و هوایی سخت رشد می‌‌کنند و دارای خواص غذایی و دارویی فراوانی می­باشند و نظر به اینکه تاکنون پژوهشی در مورد این گیاه در استان کرمان انجام نشده­است، هدف این پژوهش بررسی میزان ترکیبات فنولی، فعالیت آنتی­اکسیدانی و ضدمیکروبی عصاره الکلی (اتانولی) برگ، میوه و ریشه گیاه کبر استخراج شده به روش فراصوت تحت تاثیر شدت­های صوت و زمان­های متفاوت بود.

مواد و روشها

مواد مورد استفاده در این پژوهش شامل اتانول 76 درجه، معرف فولین سیوکالتو، اسید گالیک، اسید سولفوریک و دی متیل سولفوکسید (مرک آلمان)، معرف 2و2 دی فنیل پیکریل هیدرازیل (سیگما آمریکا)، محیط های کشت نوترینت آگار، محیط کشت مولر هینتون آگار، محیط کشت مولر هینتون براث (مرک آلمان) بودند.

شناسایی و آماده­سازی گیاه: گیاه کبر در اسفندماه سال 1397 از مزرعه تحقیقات گیاهان دارویی شهرستان عنبرآباد در استان کرمان جمع­آوری و با همکاری هرباریوم و آزمایشگاه سیستماتیک گیاهی دانشگاه آزاد اسلامی واحد جیرفت مورد شناسایی قرار گرفت. ریشه، برگ و میوه گیاه به ترتیب در ماه­های اسفند، اردیبهشت و مرداد ماه جمع­آوری و در دمای اتاق و دور از نور خورشید به طور کامل خشک گردید و به منظور آماده­سازی بخش­های مختلف گیاه جهت استخراج عصاره توسط آسیاب آزمایشگاهی پودر و از الکی با مش 40 عبور داده­شد.

تصویر 1- گیاه کبر

فرایند استخراج با حمام فراصوت: جهت تهیه عصاره از ریشه، برگ و میوه گیاه از روش استخراج با حمام فراصوت استفاده گردید. حلال مورد استفاده جهت عصاره­گیری اتانول 76 درصد بود. برای استخراج عصاره الکلی به روش فراصوت، 50 گرم از نمونه­های پودر شده گیاهی با 200 میلی­لیتر حلال اتانول به نسبت 1:4 حجمی/وزنی مخلوط گردید و ظروف حاوی حلال و نمونه­ها در حمام فراصوت با فرکانس 35 کیلوهرتز قرار داده شد. سطوح تیماری روش فراصوت شامل سه سطح زمان (10، 25 و 40 دقیقه) و سه سطح شدت صوت (40، 70 و 100 درصد) در نظر گرفته شد. پس از اتمام تیمار فراصوت، عصاره استخراج شده با 7800 دور در دقیقه به مدت 30 دقیقه سانتریفوژ و سپس قسمت شفاف بالای مخلوط جدا و از صافی 45/0 میکرون عبور داده شد. جداسازی حلال و تغلیظ عصاره توسط تبخیر کننده چرخشی تحت خلاء در دمای 40 درجه سانتی­گراد و 200 دور در دقیقه انجام شد. به منظور حذف باقیمانده حلال، عصاره تغلیظ شده بر روی پلیت پخش و درون آون خلاء با دمای 40 درجه سانتی­گراد قرار داده شد تا عصاره به طور کامل خشک گردد (8).

اندازه­گیری ترکیبات فنولی: جهت انجام آزمون، 100 میکرولیتر از محلول عصاره به لوله آزمایش منتقل و 500 میکرولیتر معرف فولین سیوکالتیو و یک میلی­لیتر آب مقطر به آن اضافه گردید. پس از گذشت 1 دقیقه، 5/1 میلی­لیتر محلول کربنات سدیم 20 درصد اضافه و توسط شیکر لوله به طور مناسب همگن شد. محتویات لوله آزمایش به مدت 2 ساعت در تاریکی و در دمای اتاق نگهداری شد و سپس مقدار جذب محلول توسط دستگاه اسپکتروفتومتر در طول موج 760 نانومتر قرائت گردید (20).

مقدار کل ترکیبات فنولی از معادله خط رسم شده بر مبنای اسید گالیک و به صورت میلی گرم در گرم عصاره بیان شد (معادله 1):

 معادله (1)Y=0.0039X+0.0315         R2=0.996

تعیین فعالیت آنتی­رادیکالی: تعیین فعالیت آنتی­رادیکالی از طریق آزمون DPPH و با استفاده از معرف 2و2-دی فنیل -1- پیکریل هیدرازیل (2,2′-diphenyl-1-picrylhydrazyl (DPPH)) انجام گردید. ابتدا رقت­های 1000-100 میکرولیتر بر لیتر از عصاره­های بخش­های مختلف گیاه تهیه شد. سپس به سه میلی­لیتر از نمونه­ها،1000 میکرولیتر محلول DPPH(100 میکرومولار در متانول)، اضافه گردید و به مدت 30 ثانیه عمل همزدن انجام شد. محلول­های بدست آمده در دمای اتاق در مکان تاریک به مدت 30 دقیقه نگهداری و جذب آنها در طول موج 517 نانومتر با دستگاه اسپکتروفتومتر قرائت شد (نمونه کنترل حاوی 3 میلی­لیتر متانول و 1000 میکرولیتر محلول  DPPH بود) (32). فعالیت آنتی­رادیکالی با استفاده از رابطه زیر محاسبه گردید (معادله 2):

 

Absorbance of control – Absorbance of sample

DPPH Scavenging = % معادله (2)

Absorbance of control

 

نتایج به صورت IC50 گزارش شد. IC50، غلظتی از عصاره است که میزان رادیکال­های آزاد DPPH را به نصف کاهش دهد. این شاخص با استفاده از معادله خط به دست آمده از نمودار استاندارد غلظت عصاره بر حسب درصد به دام اندازی رادیکال آزاد به دست آمد (معادله 3).

معادله (3) y = 1.3534 x + 0.58

که در این معادله y درصد حذف رادیکال آزاد و x غلظت بر حسب میکروگرم بر میلی­گرم می­باشد.

آزمون­های بررسی فعالیت ضد میکروبی

1-تهیه غلظت مادر از عصاره الکلی: غلظت مادر 200 میلی­گرم بر میلی لیتر از پودر عصاره خشک شده الکلی با استفاده از دی­متیل­سولفوکساید 5% آماده گردید و با عبور از فیلتر میکروبی با قطر منافذ 45/0 میکرون استریل شد (10).

2-تهیه سوسپانسیون باکتریایی نیم مک فارلند: محیط نیم مک فارلند محیطی در تست آنتی بیوگرام است که میزان کدر بودن نمونه با آن مقایسه می­شود. این محیط حاوی۱۰۸ × 5/1 باکتری است. برای تهیه کدورت نیم مک فارلند 5/0 میلی لیتر کلرید باریم 48/0 مولار در 5/99 میلی­لیتر اسید سولفوریک 36/0نرمال مخلوط گردید (25).

آمپول های لیوفیلیزه 1015  Bacillus cereus PTCC و Pseudomonas aeruginosa PTCC 1430 از مرکز منطقه­ای کلکسیون­های قارچ­ها و باکتری­های صنعتی ایران خریداری و مطابق دستورالعمل ارسالی به شرح ذیل عمل احیاء سویه ها انجام گردید:

آمپول لیوفیلیزه باکتری­ها در شرایط استریل باز شد و حدود 5/0 میلی لیتر از محلول رینگر استریل به ماده خشک درون آن اضافه و با دقت جهت تهیه یک سوسپانسیون یکنواخت مخلوط گردید. کل سوسپانسیون تهیه شده باکتری هایBacillus cereus  و Pseudomonas aeruginosa در سطح شیب­دار محیط کشت لوله­ای نوترینت آگار تلقیح و سپس لوله­ها به مدت 24 ساعت در دمای 37 درجه سانتی­گراد جهت رشد باکتریایی گرمخانه­گذاری گردید. به میزانی از باکتری­های رشدیافته درون لوله­ها به محلول رینگر استریل اضافه شد که کدروتی معادل محلول استاندارد نیم مک فارلند و با جذبی معادل 13/0-08/0 در طول موج 625 نانومتر با دستگاه اسپکتروفتومتر حاصل شد (21).

3-تعیین حداقل غلظت ممانعت­کننده از رشد (Minimum Inhibitory Concentration): جهت تعیین حداقل غلظت ممانعت­کننده از رشد به روش رقیق­سازی میکرو (Microdilution) از غلظت مادر 200 میلی­گرم بر میلی­لیتر عصاره های الکلی برگ، ریشه و میوه گیاه جهت تهیه غلظت­های سریالی به ترتیب ذیل استفاده گردید. در میکروپلیت­های 96 خانه، نخست درون چاهک های 12 عددی هر ردیف، میزان 95 میکرولیتر محیط کشت مولر هینتون براث استریل با غلظت مضاعف اضافه شد. سپس 100 میکرولیتر از غلظت مادر 200 میلی­گرم بر میلی­لیتر عصاره­های الکلی به چاهک اول منتقل و غلظت 100 میلی­گرم بر میلی­لیتر از عصاره­ها تهیه گردید. در ادامه 100 میکرولیتر از چاهک اول به چاهک دوم منتقل و غلظت 50 میلی­گرم بر میلی­لیتر از عصاره­ها تهیه شد. این ترتیب برای همه چاهک­ها به جز چاهک شماره 12 که به عنوان کنترل مثبت در نظر گرفته شده است، ادامه یافت. چاهک شماره 11 به عنوان شاهد و کنترل منفی در نظر گرفته شد. در ادامه 5 میکرولیتر از سوسپانسیون باکتریایی معادل کدورت استاندارد نیم مک فارلند حاوی (cfu/ml)  108×5/1 به هر یک از چاهک­ها به جز چاهک شماره 11 اضافه گردید. سپس میکروپلیت به مدت 7 ثانیه در شیکر الایزا تکان داده شد و میزان کدورت اولیه چاهک ها در طول موج 625 نانومتر قرائت گردید. در ادامه میکروپلیت در دمای 37 درجه سانتی­گراد به مدت 24 ساعت گرمخانه گذاری شد و پس از گذشت این زمان میزان جذب یا کدورت چاهک­ها مجددا توسط دستگاه الایزا قرائت و مقایسه گردید. کمترین غلظت عصاره که سبب ممانعت از رشد باکتری گردیده بود به عنوان حداقل غلظت بازدارندگی (MIC) در نظر گرفته شد (29).

4-تعیین حداقل غلظت باکتری­کشی (Minimum Bactericidal Concentration): حداقل غلظت باکتری­کشی با توجه به مقادیر MIC برای هر عصاره تعیین گردید به طوری که میزان 5 میکرولیتر از چاهک­هایی که رشد باکتری در آنها متوقف شده است به پلیت های حاوی محیط کشت مولر هینتون آگار تلقیح و به طور یکنواخت پخش گردید و به مدت 24 ساعت در دمای 37 درجه سانتی­گراد گرمخانه­گذاری شد. پایین­ترین غلظت عصاره که در آن 9/99 درصد باکتری­ها رشد نکرده (فاقد رشد باکتری) بودند به عنوان MBC در نظر گرفته شد (7).

روش آماری: به منظور بررسی اثر متغیرهای ثابت مطالعه (زمان و شدت صوت) بر روی مقدار ترکیبات فنولی، قدرت گیرندگی رادیکال آزاد و همچنین بهینه­‌سازی فرآیند استخراج و در نهایت خصوصیات ضد میکروبی عصاره از روش سطح پاسخ (RSM) استفاده شد و نرم افزار مورد استفاده Design Expert نسخه 11 بود. مقایسات میانگین­ها بوسیله آزمون دانکن و در سطح α=0.01 به وسیله نرم افزار SAS 9.4 صورت گرفت.

نتایج

بررسی نتایج بدست آمده و مقایسه بین مدل­های رگرسیونی حاکی از آن بود که در این مطالعه مدل Quadratic ، دارای اختلاف معنی­دار با سایر مدل‌ها بوده و همچنین Lack of Fit برای آن معنی‌دار نشد. در نتیجه مدل Quadratic برای بررسی روند تغییرات پارامترهای اندازه گیری شده در این مطالعه انتخاب شد.

پس از انتخاب بهترین مدل در سطح آماری مورد نظر (99% یا 95%)، جهت بررسی پارامترهای اثرگذار در مطالعه با توجه به جدول Anova، پارامتری که آزمون F برای آن معنی‌دار نباشد (P>0.01) از مدل حذف می‌شود و سایر پارامترها که دارای اختلاف معنی‌دار در سطح (99%) هستند در مدل نگهداشته می­شوند. لازم به ذکر است در صورتی که پارامتر خطی یک متغیر در یک مدل، اثر معنی­داری نداشته­باشد ولی اثر متقابل آن با یکی از متغیرهای دیگر که آن متغیر دارای اثر معنی‌داری در مدل بوده، دارای اثر معنی‌دار باشد آن پارامتر در مدل نگه­داشته می‌شود و سپس در معادله کلی با استفاده از ضرایب داده شده برای هر پارامتر حاصل می‌گردد. نهایتا در میان پارامترهای مختلف، پارامتری که بیشترین مجموع مربعات را داشته­باشد به عنوان اثرگذارترین پارامتر و برعکس انتخاب می‌شود.

میزان ترکیبات فنولی کل عصاره­های اتانولی برگ، ریشه و میوه گیاه: بر اساس طرح RSM، مدل Box-Behnken جهت کسب حداکثر اطلاعات با انجام کمترین میزان آزمایشات و بررسی 2 متغیر (زمان و شدت صوت) در 3 سطح، 13 عصاره از هر قسمت برگ، ریشه و میوه گیاه کبر استخراج و میزان ترکیبات فنولی کل با استفاده از نمودار استاندارد رسم شده بر حسب میلی­گرم بر گرم اسید گالیک محاسبه گردید (جدول 1).

 

جدول 1- تیمارهای طراحی شده در آزمون سطح پاسخ و مقادیر ترکیبات فنولی کل (TPC) عصاره­های گیاه

ترکیبات فنولی کل (میلی­گرم/گرم معادل گالیک اسید)

شرایط استخراج عصاره

تیمار

 

میوه

ریشه

برگ

 

d5/1±82/12

e1/1±58/6

e*2/1±22/13

شدت صوت 49 درصد و زمان 14 دقیقه

1

 

d5/1±02/12

e3/1±25/6

e1/1±48/12

شدت صوت 40 درصد و زمان 25 دقیقه

2

 

c5/1±10/15

e0/1±10/7

d5/1±32/15

شدت صوت 49 درصد و زمان 36 دقیقه

3

 

c7/1±48/16

de3/1±24/8

cd1/1±45/16

شدت صوت 70 درصد و زمان 10 دقیقه

4

 

b3/1±30/19

cd5/1±46/10

c1/2±28/18

شدت صوت 70 درصد و زمان 25 دقیقه

5

 

b5/1±36/19

cd2/1±52/10

c5/1±22/18

شدت صوت 70 درصد و زمان 25 دقیقه

6

 

b2/1±32/19

cd1/1±40/10

c5/1±25/18

شدت صوت 70 درصد و زمان 25 دقیقه

7

 

b2/1±29/19

cd5/1±44/10

c4/1±27/18

شدت صوت 70 درصد و زمان 25 دقیقه

8

 

b2/1±34/19

cd4/1±48/10

c5/1±20/18

شدت صوت 70 درصد و زمان 25 دقیقه

9

 

ab5/1±14/21

c4/1±34/12

b0/2±18/21

شدت صوت 70 درصد و زمان 40 دقیقه

10

 

ab1/1±16/22

ab1/1±22/15

b4/1±14/22

شدت صوت 91 درصد و زمان 14 دقیقه

11

 

a0/1±10/24

a5/1±35/18

a1/1±20/26

شدت صوت 100 درصد و زمان 25 دقیقه

12

 

a5/1±22/23

a3/1±12/17

a6/1±/25

شدت صوت 91 درصد و زمان 36 دقیقه

13

 

*در هر ستون اعداد با حروف غیرمشابه از لحاظ آماری تفاوت معنی­دار دارند (p<0.05).

شکل 1- نمایش نمودار سه بعدی، اثر همزمان دو متغیر زمان و شدت صوت بر میزان ترکیبات فنولی کل عصاره برگ گیاه

شکل 2- نمایش نمودار سه بعدی، اثر همزمان دو متغیر زمان و شدت صوت بر میزان ترکیبات فنولی کل عصاره ریشه گیاه

شکل 3- نمایش نمودار سه بعدی، اثر همزمان دو متغیر زمان و شدت صوت بر میزان ترکیبات فنولی کل میوه گیاه

 

نتایج نشان می­دهد بین عصاره­های الکلی برگ و ریشه گیاه کبر، عصاره های الکلی ریشه با عصاره های الکلی برگ و میوه و همچنین عصاره­های میوه و ریشه اختلاف معنی­داری در سطح 99% (P<0.01) مشاهده گردید. در روش RSM مرحله‌ای به نام Verification وجود دارد، در این مرحله می­توان میزان استخراج ترکیبات فنولی کل از برگ، ریشه و میوه گیاه با استفاده از حلال اتانول را در مرحله آزمایش با مقدار پیشگویی شده توسط مدل به طریق آماری مقایسه نمود. در این بررسی پس از انجام این مرحله، مقادیر مشاهده شده (Y0) با مقادیر پیش‌بینی‌شده (Y) مقایسه گردیدند. نتایج، بیانگر همبستگی بسیار خوب بین نتایج بدست آمده با روش تجربی و مقادیر پیش‌بینی‌شده با روش آماری هستند و ضریب تبیین بالای بین مقادیر واقعی و پیش­بینی شده را نشان می­دهند. با توجه به نمودارهای Surface (شکل­های 1، 2 و 3) با افزایش زمان و شدت صوت، میزان استخراج ترکیبات فنولی از برگ، ریشه و میوه گیاه با استفاده از حلال اتانول افزایش می­یابد. با توجه به پارامترهای معنی­دار در فرآیند استخراج ترکیبات فنولی کل از برگ، ریشه و میوه گیاه، معادلات کلی را می­توان بصورت زیر گزارش کرد:

معادله 1: معادله کلی میزان استخراج ترکیبات فنولی کل از برگ گیاه

Y=16.753 + 1.4862 A + 4.677 B + 1.63269 C + 0.504125 B2

معادله 2: معادله کلی میزان استخراج ترکیبات فنولی کل از ریشه گیاه

Y=9.895 + 1.12114 A+ 4.27744 B + 0.888462 C + 0.590312 B2

معادله 3: معادله کلی میزان استخراج ترکیبات فنولی کل از میوه گیاه

Y=14.5031 + 1.24586 A + 3.62534 B + 4.23923 C

که Y: میزان ترکیبات فنولی کل استخراجی بر حسب میلی­گرم بر گرم، A: زمان بر حسب دقیقه، B: شدت صوت بر حسب درصد و C: اثر حلال می باشد.

با توجه به معادله­های 1، 2 و3 و مقادیر مجموع مربعات برای هر پارامتر موثر در استخراج، شدت صوت (B) بعنوان موثرترین فاکتور استخراج ترکیبات فنولی کل از برگ، ریشه و میوه گیاه کبر انتخاب گردید.

شرایط بهینه استخراج ترکیبات فنولی کل از برگ گیاه با حلال اتانول به روش فراصوت در زمان 36 دقیقه و شدت صوت 91 درصد حمام فراصوت به میزان 47/25 میلی­گرم بر گرم، شرایط بهینه استخراج ترکیبات فنولی کل از ریشه گیاه با حلال اتانول به روش فراصوت در زمان 36 دقیقه و شدت صوت 91 درصد حمام فراصوت به میزان 24/17 میلی­گرم بر گرم و شرایط بهینه استخراج ترکیبات فنولی کل از میوه گیاه با حلال اتانول به روش فراصوت در زمان 36 دقیقه و شدت صوت 91 درصد حمام فراصوت به میزان 63/23 میلی­گرم بر گرم مشاهده گردید. نتایج بهینه سازی حاکی از آن است که در شرایط استخراج (دما، شدت صوت و حلال) یکسان، میزان ترکیبات فنولی کل استخراجی از برگ گیاه کبر با میزان 47/25 میلی­گرم بر گرم بیشتر از قسمت های ریشه و میوه گیاه است.

میزان IC50 عصاره­های برگ، ریشه و میوه گیاه

 

جدول 2- تیمارهای طراحی شده در آزمون سطح پاسخ و مقادیر IC50 عصاره­های گیاه

IC50 (μg/mg)

شرایط استخراج عصاره

تیمار

میوه

ریشه

برگ

b9/3±92/87

a1/5±12/78

ab*5/1±75/18

شدت صوت 49 درصد و زمان 14 دقیقه

1

a4/4±74/90

a2/4±28/79

a3/2±47/19

شدت صوت 40 درصد و زمان 25 دقیقه

2

bc2/4±22/85

b7/3±00/75

bc3/1±04/17

شدت صوت 49 درصد و زمان 36 دقیقه

3

d5/3±52/81

c6/3±36/70

c6/1±31/16

شدت صوت 70 درصد و زمان 10 دقیقه

4

e1/4±78/67

de9/2±23/63

d4/2±43/14

شدت صوت 70 درصد و زمان 25 دقیقه

5

fg5/2±50/62

e4/4±83/61

d4/1±47/14

شدت صوت 70 درصد و زمان 25 دقیقه

6

ef4/3±41/65

d6/3±32/64

d1/1±44/14

شدت صوت 70 درصد و زمان 25 دقیقه

7

e6/2±61/68

de9/4±93/63

d3/1±43/14

شدت صوت 70 درصد و زمان 25 دقیقه

8

g2/4±21/63

de5/3±50/62

d7/1±48/14

شدت صوت 70 درصد و زمان 25 دقیقه

9

h3/3±35/54

f3/3±26/56

e5/1±72/11

شدت صوت 70 درصد و زمان 40 دقیقه

10

i6/3±62/51

g8/2±87/46

e2/2±03/11

شدت صوت 91 درصد و زمان 14 دقیقه

11

j8/2±87/46

i5/3±50/37

f8/1±04/9

شدت صوت 100 درصد و زمان 25 دقیقه

12

j1/3±67/47

h1/2±19/40

f4/1±43/9

شدت صوت 91 درصد و زمان 36 دقیقه

13

*در هر ستون اعداد با حروف غیرمشابه از لحاظ آماری تفاوت معنی­دار دارند (p<0.05).

شکل 4- نمایش نمودار سه بعدی، اثر همزمان دو متغیر زمان و شدت صوت بر میزان IC50 عصاره برگ گیاه

شکل 5- نمایش نمودار سه بعدی، اثر همزمان دو متغیر زمان و شدت صوت بر میزان IC50 عصاره ریشه گیاه

شکل 6- نمایش نمودار سه بعدی، اثر همزمان دو متغیر زمان و شدت صوت بر میزان IC50 عصاره میوه گیاه

 

میزان IC50 عصاره­های برگ، ریشه و میوه گیاه کبر با حلال اتانول به روش فراصوت به ترتیب 29/3±25/14، 36/13±49/61 و 16/15±19/67 میکروگرم بر میلی­گرم بودند. نتایج حاصل از مقایسه میزان IC50 عصاره­های استخراجی از برگ، ریشه و میوه گیاه کبر در مرحله آزمایش با مقدار پیشگویی شده توسط مدل بطریق آماری بیانگر همبستگی بسیار خوب بین نتایج بدست آمده با روش تجربی و مقادیر پیش‌بینی‌شده با روش آماری هستند. با توجه به نمودارهای Surface (شکل­های 4، 5 و 6) با افزایش زمان و شدت صوت، میزان IC50 عصاره­های استخراجی از برگ، ریشه و میوه گیاه کبر با حلال اتانول کاهش می­یابد. با توجه به پارامترهای معنی­دار در فرآیند استخراج ترکیبات آنتی­اکسیدانی از برگ، ریشه و میوه گیاه، معادلات کلی را می­توان بصورت زیر گزارش کرد:

معادله 4: معادله کلی تعیین میزان IC50 عصاره استخراجی از برگ گیاه

Y=17.9085 – 1.94444 A – 5.87362 B – 3.65385 C + 0.719286 AC + 2.06586 BC

معادله 5: معادله کلی تعیین میزان IC50 عصاره استخراجی از ریشه گیاه

Y=66.1742 – 4.15504 A – 14.9191 B – 4.68269 C

معادله 6: معادله کلی تعیین میزان IC50 عصاره استخراجی از میوه گیاه

Y=65/8277 - 4/55282 A - 13/3569 B – 3/6295 BC

که Y: میزان IC50 عصاره استخراجی بر حسب میکروگرم بر میلی­گرم، A: زمان بر حسب دقیقه، B: شدت صوت بر حسب درصد و C: اثر حلال می باشد.

با توجه به معادله­های 4، 5 و 6 و مقادیر مجموع مربعات برای هر پارامتر موثر در استخراج، شدت صوت (B) به عنوان موثرترین فاکتور استخراج ترکیبات آنتی اکسیدانی از برگ، ریشه و میوه گیاه کبر انتخاب گردید.

شرایط بهینه IC50 عصاره های استخراجی از برگ گیاه به روش فراصوت در زمان 36 دقیقه و شدت صوت 91 درصد حمام فراصوت بمیزان 13/9 میکروگرم بر میلی­گرم، شرایط بهینه IC50 عصاره­های استخراجی از ریشه گیاه به روش فراصوت در زمان 36 دقیقه و شدت صوت 91 درصد حمام فراصوت بمیزان 20/40 میکروگرم بر میلی­گرم و شرایط بهینه IC50 عصاره های استخراجی از میوه گیاه به روش فراصوت در زمان 36 دقیقه و شدت صوت 91 درصد حمام فراصوت بمیزان 30/45 میکروگرم بر میلی­گرم مشاهده گردیدند.

حداقل غلظت بازدارندگی رشد Bacillus cereus عصاره­های استخراجی از برگ، ریشه و میوه گیاه کبر

 

جدول 3- تیمارهای طراحی شده در آزمون سطح پاسخ و مقادیر حداقل غلظت بازدارندگی رشد Bacillus cereus عصاره­ها

حداقل غلظت بازدارندگی (میلی­گرم/میلی­لیتر)

شرایط استخراج عصاره

تیمار

میوه

ریشه

برگ

50

5/12

25/6

شدت صوت 49 درصد و زمان 14 دقیقه

1

50

5/12

25/6

شدت صوت 40 درصد و زمان 25 دقیقه

2

25

5/12

25/6

شدت صوت 49 درصد و زمان 36 دقیقه

3

25

5/12

25/6

شدت صوت 70 درصد و زمان 10 دقیقه

4

5/12

25/6

12/3

شدت صوت 70 درصد و زمان 25 دقیقه

5

5/12

25/6

12/3

شدت صوت 70 درصد و زمان 25 دقیقه

6

5/12

25/6

12/3

شدت صوت 70 درصد و زمان 25 دقیقه

7

5/12

25/6

12/3

شدت صوت 70 درصد و زمان 25 دقیقه

8

5/12

25/6

12/3

شدت صوت 70 درصد و زمان 25 دقیقه

9

5/12

12/3

56/1

شدت صوت 70 درصد و زمان 40 دقیقه

10

25/6

12/3

56/1

شدت صوت 91 درصد و زمان 14 دقیقه

11

25/6

12/3

56/1

شدت صوت 100 درصد و زمان 25 دقیقه

12

25/6

12/3

56/1

شدت صوت 91 درصد و زمان 36 دقیقه

13

 

شکل 7- نمایش نمودار سه بعدی، اثر همزمان دو متغیر زمان و شدت صوت بر میزان حداقل غلظت بازدارندگی رشد Bacillus cereus عصاره برگ گیاه

 

شکل 8- نمایش نمودار سه بعدی، اثر همزمان دو متغیر زمان و شدت صوت بر میزان حداقل غلظت بازدارندگی رشد Bacillus cereus عصاره ریشه گیاه

شکل 9- نمایش نمودار سه بعدی، اثر همزمان دو متغیر زمان و شدت صوت بر میزان حداقل غلظت بازدارندگی رشد Bacillus cereus عصاره میوه گیاه

 

نتایج حاصل از مقایسه میزان MIC عصاره های استخراجی از برگ و میوه گیاه کبر با حلال اتانول بر باکتری Bacillus cereus در مرحله آزمایش با مقدار پیشگویی شده توسط مدل بطریق آماری بیانگر همبستگی بسیار خوب بین نتایج بدست آمده با روش تجربی و مقادیر پیش‌بینی‌شده با روش آماری هستند. با توجه به نمودارهای Surface (شکل­های 7، 8 و 9) با افزایش زمان و شدت صوت، میزان MIC عصاره­های الکلی برگ، ریشه و میوه گیاه کبر دربرابر باکتری Bacillus cereus کاهش می­یابد. عصاره­های الکلی استخراجی از برگ، ریشه و میوه گیاه کبر در شدت­های صوت بالا (91 و 100 درصد) قابلیت مهار رشد باکتری Bacillus cereus را در غلظت های پایین بترتیب 56/1، 12/3 و 25/6 میلی­گرم بر میلی­لیتر از خود نشان داده اند که بیانگر حساسیت زیاد باکتری Bacillus cereus به این عصاره­های استخراجی می­باشد. در شدت صوت پایین (40 درصد) عصاره­های الکلی برگ گیاه، کمترین MIC (25/6 میلی­گرم بر میلی­لیتر) را نسبت به عصاره­های الکلی ریشه و میوه بترتیب 5/12 و 50 میلی­گرم بر میلی­لیتر نشان داده­اند.

با توجه به پارامترهای معنی دار در فرآیند استخراج ترکیبات ضد میکروبی از برگ، ریشه و میوه گیاه، معادلات کلی را می­توان بصورت زیر گزارش کرد:

معادله 7: معادله کلی تعیین میزان حداقل غلظت بازدارندگی رشد Bacillus cereus عصاره استخراجی از برگ گیاه

Y=4.685 – 2.02487 A – 4.88848 B – 2.765 C + 1.5625 AB + 1.19579 AC +2.8869 BC + 2.14875 B2

 

معادله 8: معادله کلی تعیین میزان حداقل غلظت بازدارندگی رشد Bacillus cereus عصاره استخراجی از ریشه گیاه با حلال اتانول

Y=18.0281 – 4.14365 A – 10.0036 B – 10.8181 C + 6.00048 BC

 

معادله 9: معادله کلی تعیین میزان حداقل غلظت بازدارندگی رشد Bacillus cereus عصاره استخراجی از میوه گیاه با حلال اتانول

Y=18.75 – 8.00206 A – 23.3197 B – 9.375 C + 9.375 AB + 2.66735 AC + 7.77324 BC + 4.10156 A2 + 11.1328 B2

 

که Y: میزان MIC عصاره استخراجی بر حسب میلی­گرم بر میلی لیتر، A: زمان بر حسب دقیقه، B: شدت صوت بر حسب درصد و C: اثر حلال می باشد.

با توجه به معادله های 7، 8 و 9 و مقادیر مجموع مربعات برای هر پارامتر موثر در استخراج، شدت صوت (B) بعنوان موثرترین فاکتور استخراج ترکیبات ضد میکروبی از برگ، ریشه و میوه گیاه کبر انتخاب گردید.

شرایط بهینه حداقل غلظت بازدارندگی رشد باکتری Bacillus cereus عصاره های استخراجی از برگ گیاه با حلال اتانول به روش فراصوت در زمان 36 دقیقه و شدت صوت 91 درصد بمیزان 07/1 میلی­گرم بر میلی­لیتر، شرایط بهینه حداقل غلظت بازدارندگی رشد باکتری Bacillus cereus عصاره­های استخراجی از ریشه گیاه با حلال اتانول به روش فراصوت در زمان 36 دقیقه و شدت صوت 91 درصد بمیزان 15/2 میلی­گرم بر میلی­لیتر و شرایط بهینه حداقل غلظت بازدارندگی رشد باکتری Bacillus cereus عصاره­های استخراجی از میوه گیاه با حلال اتانول به روش فراصوت در زمان 36 دقیقه و شدت صوت 91 درصد بمیزان 02/8 میلی­گرم بر میلی­لیتر مشاهده گردید.

حداقل غلظت بازدارندگی از رشد Pseudomonas aeruginosa عصاره­های برگ، ریشه و میوه گیاه کبر

 

جدول 4- تیمارهای طراحی شده در آزمون سطح پاسخ و مقادیر حداقل غلظت بازدارندگی رشد Pseudomonas aeruginosa عصاره های گیاه

حداقل غلظت بازدارندگی (میلی­گرم/میلی­لیتر)

شرایط استخراج عصاره

تیمار

میوه

ریشه

برگ

100<

100

100

شدت صوت 49 درصد و زمان 14 دقیقه

1

100<

100

100

شدت صوت 40 درصد و زمان 25 دقیقه

2

100<

50

50

شدت صوت 49 درصد و زمان 36 دقیقه

3

100<

50

50

شدت صوت 70 درصد و زمان 10 دقیقه

4

100

25

25

شدت صوت 70 درصد و زمان 25 دقیقه

5

100

25

25

شدت صوت 70 درصد و زمان 25 دقیقه

6

100

25

25

شدت صوت 70 درصد و زمان 25 دقیقه

7

100

25

25

شدت صوت 70 درصد و زمان 25 دقیقه

8

100

25

25

شدت صوت 70 درصد و زمان 25 دقیقه

9

50

25

5/12

شدت صوت 70 درصد و زمان 40 دقیقه

10

50

25

5/12

شدت صوت 91 درصد و زمان 14 دقیقه

11

25

5/12

25/6

شدت صوت 100 درصد و زمان 25 دقیقه

12

25

5/12

25/6

شدت صوت 91 درصد و زمان 36 دقیقه

13

 

 

میزان حداقل غلظت بازدارندگی رشد عصاره­های الکلی برگ گیاه کبر در برابر باکتری Pseudomonas aeruginosa بسته به شدت صوت و زمان استخراج از 25/6-100 میلی­گرم بر میلی­لیتر، عصاره های الکلی ریشه گیاه کبر از 5/12-100 میلی­گرم بر میلی لیتر و عصاره های الکلی میوه گیاه کبر از 25-بیشتر از 100 میلی گرم بر میلی لیتر متغیر بود. در شدت صوت 91 درصد و زمان 36 دقیقه، عصاره الکلی برگ میزان MIC کمتری را نسبت به عصاره ریشه و میوه دارا می باشد. در شدت صوت پایین 40 درصد و زمان 25 دقیقه، عصاره برگ و ریشه میزان MIC یکسان 100 میلی­گرم بر میلی­لیتر را در برابر باکتری Pseudomonas aeruginosa از خود نشان داد در حالی­که عصاره الکلی میوه هیچ بازدارندگی رشدی را در برابر باکتری Pseudomonas aeruginosa از خود نشان نداد. از مقایسه مقادیر حداقل غلظت بازدارندگی رشد عصاره­های استخراجی از برگ، ریشه و میوه گیاه در شدت های صوت پایین 40 و 49 درصد می­توان چنین نتیجه گرفت که باکتری Pseudomonas aeruginosa مقاومت زیادی را از خود نشان داد. در مجموع عصاره میوه نسبت به عصاره­های برگ و ریشه حداقل غلظت بازدارندگی رشد بیشتری داشتتند.

حداقل غلظت باکتری­کشی (MBC) Bacillus cereus عصاره­های برگ، ریشه و میوه گیاه کبر

 

جدول 5- تیمارهای طراحی شده در آزمون سطح پاسخ و مقادیر حداقل غلظت باکتری­کشی Bacillus cereus عصاره های گیاه

حداقل غلظت باکتری­کشی (میلی­گرم/میلی­لیتر)

شرایط استخراج عصاره

تیمار

میوه

ریشه

برگ

100<

50

25

شدت صوت 49 درصد و زمان 14 دقیقه

1

100<

50

25

شدت صوت 40 درصد و زمان 25 دقیقه

2

100

50

25

شدت صوت 49 درصد و زمان 36 دقیقه

3

100

50

25

شدت صوت 70 درصد و زمان 10 دقیقه

4

50

25

5/12

شدت صوت 70 درصد و زمان 25 دقیقه

5

50

25

5/12

شدت صوت 70 درصد و زمان 25 دقیقه

6

50

25

5/12

شدت صوت 70 درصد و زمان 25 دقیقه

7

50

25

5/12

شدت صوت 70 درصد و زمان 25 دقیقه

8

50

25

5/12

شدت صوت 70 درصد و زمان 25 دقیقه

9

50

5/12

25/6

شدت صوت 70 درصد و زمان 40 دقیقه

10

50

5/12

25/6

شدت صوت 91 درصد و زمان 14 دقیقه

11

25

5/12

12/3

شدت صوت 100 درصد و زمان 25 دقیقه

12

25

5/12

12/3

شدت صوت 91 درصد و زمان 36 دقیقه

13

 

شکل 10- نمایش نمودار سه بعدی، اثر همزمان دو متغیر زمان و شدت صوت بر میزان حداقل غلظت باکتری­کشی Bacillus cereus عصاره برگ گیاه

شکل 11- نمایش نمودار سه بعدی، اثر همزمان دو متغیر زمان و شدت صوت بر میزان حداقل غلظت باکتری­کشی Bacillus cereus عصاره ریشه گیاه

 

نتایج حاصل از مقایسه میزان MBC عصاره­های استخراجی از برگ گیاه کبر با حلال اتانول بر باکتری Bacillus cereus در مرحله آزمایش با مقدار پیشگویی­شده توسط مدل بطریق آماری بیانگر همبستگی نسبتا خوب بین نتایج بدست آمده با روش تجربی و مقادیر پیش‌بینی‌شده با روش آماری هستند. با توجه به نمودارهای Surface (شکل­های 10 و 11) با افزایش زمان و شدت صوت، میزان MBC عصاره­های برگ و ریشه گیاه کبر در برابر باکتری Bacillus cereus کاهش یافت. عصاره­های استخراجی از برگ، ریشه و میوه گیاه کبر در شدت صوت بالای 91 درصد و زمان 36 دقیقه و نیز شدت صوت 100 درصد و زمان 25 دقیقه قابلیت باکتری­کشی 9/99 درصد از باکتری Bacillus cereus را بترتیب در غلظت 12/3، 5/12 و 25 میلی­گرم بر میلی­لیتر از خود نشان داد که بیانگر فعالیت ضد میکروبی بالای عصاره­های استخراجی از برگ گیاه نسبت به عصاره­های ریشه و میوه می­باشد. این موضوع در مورد عصاره­های الکلی استخراجی از برگ، ریشه و میوه گیاه کبر در شدت صوت پایین 40 درصد و زمان 25 دقیقه و نیز شدت صوت 49 درصد و زمان 14 دقیقه بترتیب با غلظت 25، 50 و بیشتر از 100 میلی­گرم بر میلی­لیتر نیز صدق می­کند و تاثیر ترکیبات فنولی از جمله روتین موجود در برگ گیاه را در فعالیت آنتی­اکسیدانی و ضد میکروبی نسبت به اندام های ریشه و میوه گیاه نشان می­دهد.

با توجه به پارامترهای معنی دار در فرآیند استخراج ترکیبات ضد میکروبی از برگ و ریشه گیاه، معادلات کلی را می­توان بصورت زیر گزارش کرد:

معادله 10: معادله کلی تعیین میزان حداقل غلظت باکتری­کشی Bacillus cereus عصاره استخراجی از برگ گیاه

Y=20.9131 – 5.55809 A – 13.4184 B – 6.97154 C + 4.4718 BC

معادله 11: معادله کلی تعیین میزان حداقل غلظت باکتری­کشی Bacillus cereus عصاره استخراجی از ریشه گیاه

Y=44.2308 – 8.38119 A – 22.4437 B – 15.3846 C

که Y: میزان MBC عصاره استخراجی بر حسب میلی گرم بر میلی لیتر، A: زمان بر حسب دقیقه، B: شدت صوت بر حسب درصد و C: اثر حلال می باشد.

با توجه به معادله های 10 و 11 مقادیر مجموع مربعات برای هر پارامتر موثر در استخراج، شدت صوت (B) بعنوان موثرترین فاکتور استخراج ترکیبات ضد میکروبی از برگ و ریشه گیاه کبر انتخاب گردید.

شرایط بهینه حداقل غلظت باکتری­کشی Bacillus cereus عصاره­های استخراجی از برگ گیاه با حلال اتانول به روش فراصوت در زمان 36 دقیقه و شدت صوت 91 درصد بمیزان 41/1 میلی­گرم بر میلی­لیتر و شرایط بهینه حداقل غلظت باکتری­کشی Bacillus cereus عصاره­های استخراجی از ریشه گیاه با حلال اتانول به روش فراصوت در زمان 36 دقیقه و شدت صوت 91 درصد بمیزان 62/8 میلی­گرم بر میلی­لیتر مشاهده گردید. حداقل غلظت باکتری­کشی Bacillus cereus عصاره استخراجی از میوه گیاه با حلال اتانول به روش فراصوت در زمان 36 دقیقه و شدت صوت 91 درصد بمیزان 25 میلی گرم بر میلی­لیتر حاصل گردید.

بحث و نتیجه­گیری

با توجه به نتایج از این مطالعه مشخص شد که عصاره­های اتانولی برگ، ریشه و میوه گیاه کبر دارای ترکیبات فنولی قابل توجهی بودند و با افزایش زمان و شدت صوت، میزان استخراج ترکیبات فنولی از برگ، ریشه و میوه گیاه افزایش یافت.Gu  و همکاران (2007) در استخراج کاتکین­ها و کافئین از چای به روش فراصوت بیان کردند که یک روند افزایشی در میزان استخراج با افزایش زمان وجود دارد. فاکتور زمان مدت انتقال جرم را افزایش می­دهد. شدت صوت نیز با محتوای انرژی بالای امواج باعث ایجاد نیروی برشی و شکستن و متلاشی­کردن دیواره­های سلولی و افزایش احتمال رهایش محتویات گیاه به محیط استخراج و بهبود انتقال جرم می­گردد (19). علاوه بر این فراصوت سبب کاهش اندازه ذرات و افزایش سطح تماس گردیده و در نتیجه انتشار حلال در بافت را افزایش می­دهد (24).

راشدی و همکاران (1393) در مطالعه­ای، میزان ترکیبات فنولی عصاره­های متانولی استخراجی از برگ، ساقه و میوه گیاه علف مار (Capparis spinosa L) استان خوزستان را بترتیب 73/28، 40/14 و 14/8 میلی­گرم بر گرم گزارش نمودند. آنها میزان ترکیبات فنولی برگ گیاه را بیشتر از اندام­های دیگر گیاه گزارش کردند که با مطالعه حاضر مطابقت دارد (4). در مطالعه­ای، Bhoyar  و همکاران (2011) ، میزان ترکیبات فنولی تام برگ گیاه کبر منطقه ترانس هیمالیا را بین 42/21 تا 62/27 میلی گرم بر گرم گزارش کردند که با میزان بهینه مطالعه حاضر مطابقت دارد (16).

محبوبی و محبوبی (2014) میزان ترکیبات فنولی کل استخراجی از میوه و ریشه گیاه کبر با حلال اتانول 70 درصد را بترتیب 7/31 و 4/22 میکروگرم بر گرم و ترکیبات فنولی کل عصاره اتانولی میوه را بیشتر از ریشه گیاه گزارش کردند (25) که میزان بهینه ترکیبات فنولی کل استخراجی از میوه و ریشه گیاه کبر در مطالعه حاضر کمتر از این میزان بوده اما میزان ترکیبات فنولی کل بیشتر عصاره الکلی میوه نسبت به ریشه گیاه با مطالعه حاضر مطابقت دارد. در پژوهش الازاوی و همکاران (2018) میزان ترکیبات فنولی عصاره­های متانولی برگ با غلظت­های 8، 10 و 12 میلی­گرم بر لیتر برابر با 62/21، 81/24 و 54/29 میلی­گرم بر گرم بود (14). نوشاد و همکاران (1401) میزان ترکیبات فنولی عصاره اتانولی استخراج شده با حلال متانول و روش غوطه وری میوه کبر را 40/28 میلی­گرم بر گرم گزارش نمودند (12) که با توجه به زمان زیادی که برای استخراج این ترکیبات در مطالعه ایشان بکار رفته­است در مقایسه با مطالعه حاضر فقط سه واحد اختلاف مشاهده می­شود. تفاوت در میزان ترکیبات فنولی کل می­تواند ناشی از تفاوت در شرایط محیطی محل رویش گیاه و شرایط استخراج باشد (15). شرایط استخراج شامل روش استخراج (سنتی غوطه­ور در حلال، مایکروویو، فراصوت، حلال فوق بحرانی و غیره)، دما، نوع حلال، میزان هم­زدن و زمان می­باشند که تغییر در هر کدام از این فاکتورها مقایسه­کردن نتایج مطالعات مختلف را دشوار می کند (19).

دهقان تنها و همکاران (1398) در مطالعه ای به بهینه­سازی شرایط استخراج ترکیبات فنولی فلفل قرمز با استفاده از حلال متانول به روش سطح پاسخ پرداختند و بیشترین میزان ترکیبات فنولی فلفل قرمز را 6/49 میلی­گرم در صد گرم فلفل در دمای 49 درجه سانتی­گراد، زمان 39 دقیقه و شدت صوت 8/89 درصد حمام فراصوت گزارش و فاکتور شدت صوت را تاثیرگذارترین پارامتر در استخراج بیان کردند (3) که تقریبا با شرایط بهینه 36 دقیقه و شدت صوت 91 درصد و معرفی شدت صوت بعنوان موثرترین فاکتور در استخراج ترکیبات فنولی کل در مطالعه حاضر مطابقت دارد.

شاخص IC50 به غلظتی از عصاره اختصاص دارد که توانایی مهار 50 درصد از رادیکال­های آزاد DPPH را داشته باشد. بدیهی است عصاره­هایی که در غلظت­های پایین­تر توانایی مهار 50 درصد از رادیکال­های آزاد DPPH را داشته باشند دارای فعالیت آنتی اکسیدانی بیشتری هستند. در شرایط بهینه، کارایی عصاره اتانولی برگ گیاه کبر در جمع آوری رادیکال­های DPPH خیلی بیشتر از عصاره­های اتانولی ریشه و میوه بود که با میزان ترکیبات فنولی موجود در برگ گیاه رابطه مستقیم دارد. با توجه به اینکه میزان ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی در برگ گیاه بیشتر از اندام­های دیگر است و نظر به اینکه ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی از عوامل اصلی آنتی­اکسیدان هستند از اینرو بالا بودن فعالیت آنتی­اکسیدانی در برگ را می­توان به بالا بودن میزان ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی نسبت داد. از جمله ترکیبات آنتی­اکسیدان برگ گیاه کبر می­توان به روتین اشاره کرد (25). نتایج پژوهش هدایتی و همکاران (1401) نشان داد بین میزان ترکیبات فنولی و ظرفیت آنتی­اکسیدانی ریشه‌های موئین بذرالبنج (Hyoscyamus reticulatus) رابطه مستقیمی وجود دارد (13). همچنین صادقی و زارعی (1399) نشان دادند که عصاره هگزانی گل گیاه خاکشیر و برگ گیاه شاه‌تره حاوی مقدار بالایی از ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی بودند و بهمین دلیل قدرت مهار رادیکال آزاد بیشتری داشتند (5).

راشدی و همکاران (1393) در مطالعه­ای ، میزان IC50 عصاره­های متانولی برگ، ساقه و میوه گیاه را بترتیب 83/4، 86/6 و 11/6 میکروگرم بر میلی­گرم و میزان IC50 برگ گیاه کبر منطقه خوزستان را کمتر از اندام­های دیگر این گیاه گزارش کردند (4) که با مطالعه حاضر مطابقت دارد.Rajhi  و همکاران (2021) فعالیت آنتی­اکسیدانی عصاره اتانولی برگ گیاه کبر را بر حسب حذف رادیکال­های آزاد DPPH ، 6/84 درصد گزارش کردند (31). Aliyazicioglu  و همکاران (2013) در مطالعه­ای به بررسی ترکیبات فنولیک، فعالیت آنتی­اکسیدانی و آنالیز مواد معدنی گیاه Capparis spinosa L. پرداختند. مطالعه بر روی فعالیت آنتی­اکسیدانی گیاه نشان داد که میانگین ترکیبات گیاه دارای غلظت بازدارنده­ای معادل 32/0 میلی گرم بر میلی­لیتر می­باشند (15) که در مقایسه با نتایج مطالعه حاضر فعالیت آنتی­اکسیدانی کمتری را نشان می­دهد و می­تواند ناشی از تفاوت در شرایط محیطی محل رویش گیاه باشد.

محبوبی و محبوبی (2014) در مطالعه ای، میزان IC50 عصاره های اتانولی ریشه و میوه گیاه کبر را بترتیب 88 و 560 میکروگرم بر میلی­لیتر و فعالیت آنتی­اکسیدانی عصاره اتانولی ریشه را بیشتر از میوه گزارش کردند (25) که در مقایسه با مطالعه حاضر فعالیت آنتی اکسیدانی کمتری دارند اما میزان IC50 کمتر عصاره اتانولی ریشه نسبت به عصاره اتانولی میوه با مطالعه حاضر مطابقت دارد.

شرایط بهینه حداقل غلظت بازدارندگی رشد باکتری Bacillus cereus عصاره های استخراجی از برگ، ریشه و میوه گیاه به روش فراصوت در زمان 36 دقیقه و شدت صوت 91 درصد بترتیب میزان 07/1 ، 15/2 و 02/8 میلی گرم بر میلی­لیتر بود. محبوبی و محبوبی (2014) در مطالعه­ای، میزان حداقل غلظت بازدارندگی رشد عصاره­های اتانولی ریشه و میوه گیاه کبر در برابر باکتری Bacillus cereus را بترتیب 2/3 و 4/6 میلی­گرم بر میلی لیتر گزارش کردند که در مقایسه با میزان بهینه مطالعه حاضر عصاره­های اتانولی ریشه میزان MIC بیشتر و عصاره­های اتانولی میوه میزان MIC کمتری دارند (25) اما میزان MIC کمتر عصاره الکلی ریشه نسبت به میوه با مطالعه حاضر مطابقت دارد. Kalpana  و Prakash (2015)، عصاره­های اتانولی برگ و میوه های گیاه Capparis sepiaria L. را بمنظور بررسی فعالیت ضد میکروبی در برابر شش باکتری Bacillus subtilis ، Escherichia coli، Enterococcus faecalis، Klebsiella pneumoniae، Pseudomonas aeruginosa و Staphylococcus aureus مورد بررسی قرار دادند و بطور مقایسه­ای، عصاره های اتانولی میوه را دارای فعالیت ضد میکروبی بیشتری نسبت به عصاره­های اتانولی برگ گیاه گزارش کردند (22) که در شرایط بهینه مطالعه حاضر، فعالیت ضد میکروبی عصاره­های الکلی برگ بیشتر از میوه می­باشد.

نتایج پژوهش حاضر نشان که باکتری Pseudomonas aeruginosa در برابر عصاره میوه مقاومت زیادی را از خود نشان داد. در مجموع عصاره­های میوه نسبت به عصاره­های الکلی برگ و ریشه حداقل غلظت بازدارندگی رشد بیشتری داشتتند. محبوبی امین (1393) در مطالعه­ای، MIC عصاره تام متانولی حاصل از بخش­های هوایی گیاه Capparis cartilaginea  را در برابر Pseudomonas aeruginosa 25/31 میلی­گرم بر لیتر گزارش کرد (9) که در مقایسه با میزان MIC مطالعه حاضر دارای حداقل غلظت بازدارندگی رشد کمتری دربرابر باکتری Pseudomonas aeruginosa بود.

رحیمی فرد و همکاران (2015) در مطالعه ای، حداقل غلظت بازدارندگی رشد عصاره تام متانولی حاصل از بخش هوایی گیاه Capparis cartilaginea در برابر باکتری Pseudomonas aeruginosa را 25/31 میکروگرم بر میلی­لیتر گزارش کردند (30) که در مقایسه با میزان MIC مطالعه حاضر کمتر بود. آنها همچنین عصاره تام متانولی حاصل از بخش­های هوایی گیاه Capparis mucronifolia را با MIC بیشتر از 1000میلی­گرم بر میلی­لیتر فاقد قابلیت مهار باکتری Pseudomonas aeruginosa گزارش کردند.

الازاوی و همکاران (2018) در بررسی فعالیت ضد باکتریایی عصاره متانولی برگ گیاه کبر در برابر سویه‌های بیماری‌زا مانند Staphylococcus aureus، Klebsiella pneumoniae،Escherichia coli و Pseudomonas aeruginosa نشان دادند که عصاره متانولی در برابر بیشتر گونه­های مورد مطالعه در غلظت 100 میلی‌گرم بر میلی‌لیتر اثر مهاری داشت در حالی که Pseudomonas aeruginosa در برابر عصاره مقاومت نشان داد (14).

محبوبی و محبوبی (2014) در مطالعه­ای، میزان حداقل غلظت باکتری­کشی عصاره­های اتانولی ریشه و میوه گیاه کبر در برابر باکتری Bacillus cereus را بترتیب 8/12 و 2/51 میلی­گرم بر میلی لیتر گزارش کردند که نسبت بمیزان بهینه MBC عصاره الکلی ریشه و کمترین میزان حداقل غلظت باکتری­کشی عصاره الکلی میوه گیاه در مطالعه حاضر بیشتر بود و از این­رو عصاره­های ضعیف­تری می­باشند (25).

پلی­فنول­ها بدلیل فعالیت بیولوژیکی بالای خود که توسط ترکیب منحصربفرد آن­ها تعیین می­شود، شناخته شده­اند. گزارش شده که فعالیت آنتی­اکسیدانی و ضدمیکروبی عصاره­های گیاه کبر ناشی از ترکیبات فنولی شامل فنول­های ساده، اسیدهای فنولی، آنتوسیانین­ها، مشتقات هیدروکسی سینامیک اسید، فلاوونوئیدها و غیره می­باشد (34). با توجه به این مطلب می­توان نتیجه گرفت که عصاره الکلی برگ کبر با دارا بودن ترکیبات فنولی بیشتر، فعالیت آنتی­رادیکالی و ضدمیکروبی بالاتری نسبت به عصاره­های ریشه و میوه نشان داد (13).

بطور کلی، با توجه به نتایج حاصل از این مطالعه مشخص شد بهترین مدل تجزیه و تحلیل آماری Quadratic بود که با ضریب تبیین بالایی داده­ها را مورد برازش قرار­داد. در بررسی نتایج آزمون­های انجام شده با روش آماری سطح پاسخ، شدت صوت به عنوان تاثیر گذارترین فاکتور انتخاب شد و با افزایش فاکتورهای زمان و شدت صوت، استخراج ترکیبات ضد میکروبی از برگ، ریشه و میوه گیاه افزایش یافت. شرایط بهینه استخراج ترکیبات آنتی­اکسیدانی و ضد میکروبی با حمام فراصوت، زمان 36 دقیقه و شدت صوت 91 درصد انتخاب گردید. میزان ترکیبات فنولی کل عصاره­های الکلی برگ و میوه گیاه کبر به روش استخراج فراصوت بترتیب با میزان 72/18 و 74/18 میلی­گرم بر گرم تقریبا معادل یکدیگر و بیشتر از عصاره­های ریشه گیاه با میزان 04/11 میلی­گرم بر گرم بودند. عصاره برگ گیاه کبر دارای بیشترین ترکیبات فنولی و قابلیت حذف رادیکال­های آزاد بود.

تشکر و قدردانی

این مقاله بر گرفته از پایان­نامه کارشناسی ارشد محمدانور کلکلی با کد 973456 می­باشد. بدین وسیله از حمایت مالی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بم و همکاری آزمایشگاه این دانشگاه سپاسگزاری می­شود.

 

1- ابونجمی، م.، قربانی، م. و قربانی جاوید، م. 1394. امواج فراصوتی روشی نوین در استخراج ترکیب‌های گیاهی. نشریه علمی ترویجی صوت و ارتعاش، 4(8): 99-85.
2- جلالی نیا، ا.ع.، دهقانی، م. و اسمعیل زاده بهابادی، ص.1400. بررسی رابطه شرایط اقلیمی با میزان ترکیبات فیتوشیمیایی و خواص آنتی­اکسیدانی گیاه کبر (.Capparis spinosa L) در زابل، گرگان و تهران، کنفرانس ملی رویین تن سازی سیستان، زابل.
3- دهقان تنها، ر.، مهدیان، ا.، امینی فرد، م.ح.، بیات، ح. و گاراژیان، ر. 1398. بهینه­سازی شرایط استخراج ترکیبات فنلی فلفل قرمز با استفاده از امواج فراصوت به روش سطح پاسخ. نشریه نوآوری در علوم و فناوری غذایی، 11(1):  95-85.
4- راشدی، ه.، امیری، ح. و قارزی، ا. 1393. بررسی فیتوشیمیایی و خواص آنتی­اکسیدانی گیاه علف مار استان خوزستان. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی قزوین، 18(6): 17-11.
5-صادقی، م. و زارعی، م.ع. 1399. ارزیابی فعالیت آنتی‌اکسیدانی و تعیین میزان فنل و فلاونوئید عصاره هگزانی اندام‌های هوایی گیاهان خاکشیر (Descurainia sophia) و شاه‌تره (Fumaria vaillantii). مجله پژوهش­های گیاهی، 33(2): 373-365.
6- صفری منگودی، س.، علیرضالو، ا.، نیکزاد، ب. و بهادری، م.ب. 1399. بررسی تنوع فیتوشیمیایی و آنتی­اکسیدانی برخی نوتیپ­های کبر (Capparis spinosa) در استان آذربایجان غربی. اولین همایش ملی چالش های فراروی تکمیل زنجیره‌ی ارزش گیاهان دارویی و معطر،ارومیه.
7- علیزاده بهبهانی، ب.، شهیدی، ف.، طباطبایی یزدی، ف.، مرتضوی، س.ع. و محبی، م. 1395. اثر ضد میکروبی و برهمکنش عصاره های آبی و اتانولی بارهنگ کبیر بر استافیلوکوکوس اورئوس، لیستریا اینوکوا، اشرشیاکلی و سودوموناس آئروژینوزا در شرایط برون تنی. فصلنامه بیماری های عفونی و گرمسیری وابسته به انجمن متخصصین بیماری های عفونی و گرمسیری، 21(75): 8-1.
8- قربانی، م.، ابونجمی، م.، قربانی جاوید، م. و عرب حسینی، ا. 1396. تاثیر شرایط عصاره‌گیری با امواج فراصوت بر عملکرد و خواص آنتی‌اکسیدانی عصاره گیاه رازیانه. مجله علوم و صنایع غذایی، 14(67): 73-63.
9- محبوبی امین، م. 1393. بررسی اثر ضد میکروبی عصاره تام و فراکسیون های اتردوپترولی، کلروفرمی، اتیل استاتی، متانولی و آبی حاصل از بخش هوایی Capparis cartilaginea decne علیه 6 سوش باکتریایی. پایان نامه دکترای داروسازی، دانشکده داروسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم دارویی.
10- مهربان، ا. 1393. بررسی اثر ضد میکروبی عصاره های آبی، اتانولی و هیدروالکلی گیاه Salvia chorassanica بر برخی از میکروارگانیسم­های بیماری­زا با منشا غذایی در شرایط آزمایشگاهی. پایان نامه کارشناسی ارشد علوم و صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد.
11- نجفی، ش. و اسمعیل زاده بهابادی، ص. 1395. بررسی فیتوشیمیایی، آنتی اکسیدانی و بهینه سازی استخراج مواد موثره میوه گیاهCapparis spinosa L.  در منطقه سیستان. اکوفیتوشیمی گیاهان دارویی، 4(3): 45-36.
12-نوشاد، م.، علیزاده بهبهانی، ب. و رحمتی جنیدآباد، م. 1401. عصاره اتانولی کور (Capparis spinosa) فنل، فلاونوئید، پتانسیل آنتی‌اکسیدانی و فعالیت ضدباکتریایی آن بر انتروباکتر آئروژنز، اشرشیا کلی، استافیلوکوکوس اورئوس و لیستریا مونوسیتوژنز. مجله علوم و صنایع غذایی ایران، 19(124): 216-207.
13-هدایتی، ا.، حسینی، ب.، ملکی، ر. و پالازون، خ. 1401. تاثیر نانو ذرات سیلیسیم دی اکسید (SiO2 NPs) بر میزان ترکیبات پلی فنولی و ظرفیت آنتی اکسیدانی ریشه‌های موئین بذرالبنج مشبک و کوتاه. مجله پژوهش­های گیاهی،35(1): 98-84.
 
14- Al-Azawi, A., Ghaima, K. And Salih, H. 2018. Phytochemical, antibacterial and antioxidant activities of Capparis spinosa L. Cultivated in Iraq. Bioscience Research, 15 (3): 2611-2618
15-Aliyazicioglu, R., Eyupoglu, O.E., Sahin, H., Yildiz, O. and Baltas N. 2013. Phenolic components, antioxidant activity, and mineral analysis of Capparis spinosa L. African Journal of Biotechnology, 12(47): 6643-6649.
16- Bhoyar, M.S., Mishra, G.P., Naik, P.K. and Srivastava, R.B. 2011. Estimation of Antioxidant Activity and Total Phenolics Among Natural Populations of Caper (Capparis spinosa) Leaves Collected from Cold Arid Desert of Trans-Himalayas. Australian Journal of Crop Science, 5(7): 912-919.
17-Chedraoui, S., Abi-Rizk, A., El-Beyrouthy, M., Chalak, L., Ouaini, N. and Rajjou, L. 2017. Capparis spinosa L. in a systematic review: A xerophilous species of multi values and promising potentialities for agrosystems under the threat of global warming. Frontiers in Plant Science, 8: 18-35.
18-Eddouks, M., Maghrani, M., Lemhadri, A., Ouahidi, M.L. and Jouad, H. 2002. Ethnopharmacological survey of medicinal plants used for the treatment of diabetes mellitus, hypertension and cardiac diseases in the south-east region of Morocco (Tafilalet). Journal of Ethnopharmacology, 82(2-3): 97-103.
19-Gu, X., Cai, J., Zhang, Z. and Su, Q. 2007. Dynamic Ultrasound‐Assisted Extraction of Catechins and Caffeine in Some Tea Samples. Journal of Environmental Analytical Chemistry, 97(5‐6): 321-330.
20-Jiménez-López, J., Ruiz-Medina, A., Ortega-Barrales, P. and Llorent-Martínez, E. 2018. Phytochemical profile and antioxidant activity of caper berries (Capparis spinosa L.): Evaluation of the influence of the fermentation process. Food chemistry, 250: 54-59.
21-Jokar, M., Rahmani, R.A., Ibrahimi, N.A., Abdullah, L.C. and Tan, C.P. 2012. Melt production and antimicrobial efficiency of low-density polyethylene (LDPE)-silver nanocomposite film. Food and Bioprocess Technology, 5(2): 719-728.
22-Kalpana, B. and Prakash, M. 2015. Antibacterial Activity of Capparis sepiaria L. (Capparidaceae) Leaves and Fruits. International Journal of Current Microbiology and Applied Sciences, 4(1): 1007-1012.
23-Leong, T.S.H., Manickam, S., Martin, G.J., Li, W. nd Ashokkumar, M. 2018. Ultrasonic Production of Nano-emulsions for Bioactive Delivery in Drug and Food Applications. Springer. 2018; pages: 55-61.
24-Li, J.W., Ding, S.D. and Ding, X.L. 2007. Optimization of the ultrasonically assisted extraction of polysaccharides from Zizyphus jujuba cv. jinsixiaozao. Journal of Food Engineering, 80(1): 176-183.
25-Mahboubi, M. and Mahboubi, A. 2014. Antimicrobial activity of Capparis spinosa as its usages in traditional medicine. Herba Polonica Journal, 60(1): 39-48.
26-Mollica, A. 2017. Anti-diabetic and anti-hyperlipidemic properties of Capparis spinosa L.: In vivo and in vitro evaluation of its nutraceutical potential. Journal of Functional Foods, 35: 32-42.
27-Moufid, A., Farid, O. and Eddouks, M. 2015. Pharmacological Properties of Capparis spinosa Linn. International Journal of Diabetes and Vascular Disease Research:, 3(5): 99-104.
28- Ombui, J., Gitahi, N. and Gicheru, M. 2008. Direct detection of Bacillus cereus enterotoxin genes in food by multiplex Polymerase Chain Reaction. International Journal of Integrative Biology, 2(3): 77-83
29-Ozturk, S. and Ercisli, S. 2007. Antibacterial activity and chemical constitutions of Ziziphora clinopodioides. Food control, 18(5): 535-540.
30-Rahimifard, N., Shojaii, A., Mahbobi, M., Hafezan, G., Bagheri, F. and Asgarpanah, J. 2015. Evaluation of Antibacterial Activity and Flavonoid Content of Two Capparis Species from Iran. Journal of Medicinal Plants, 3(55): 89-94.
31- Rajhi, I., Hernandez Ramos, F., Abderrabba, M., Ben Dhia,M.T., Ayadi, S. and Labidi, J. 2021.Antioxidant,Antifungal and Phytochemical Investigations of Capparis spinosa L. Agriculture, 11: 1-16.
32-Sharififar, F., Moshafi, M., Mansouri, S., Khodashenas, M. and Khoshnoodi, M. 2007. In vitro evaluation of antibacterial and antioxidant activities of the essential oil and methanol extract of endemic Zataria multiflora Boiss. Food control, 18(7): 800-805.
33- Slekovec, C., Plantin, J., Cholley, P., Thouverez, M., Talon, D., Bertrand, X. and Hocque, D. 2017. Tracking down antibiotic-resistant Pseudomonas aeruginosa isolates in a wastewater network. PLoS One, 7(12):49-57.
34- Tlili, N., Khaldi, A., Triki, S. and Munné-Bosch, S. 2010. Phenolic compounds and vitamin antioxidants of caper (Capparis spinosa). Plant Foods for Human Nutrition, 65(2):260–265.
35-Wu, Y., Cui, S.W., Tang, J. and Gu, X. 2007. Optimization of extraction process of crude polysaccharides from boat-fruited sterculia seeds by response surface methodology. Food chemistry, 105(4): 1599-1605.‏
36-Yang, T., Liu, Y., Wang, C. and Wang, Z. 2008. Advances on investigation of chemical constituents, pharmacological activities and clinical applications of Capparis spinosa. China Journal of Chinese Materia Medica, 33(21): 2453-2458.
 
Journal of Plant Research (Iranian Journal of Biology)
Volume 37, Issue 1
Winter 2024
Pages 93-106

  • Receive Date 07 January 2022
  • Revise Date 05 July 2022
  • Accept Date 15 July 2022