نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مرکزتحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی هرمزگان

2 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی هرمزگان

چکیده

حوضه معرف و زوجی دهگین با وسعت 2/4 کیلومترمربع در مختصات جغرافیایی "29'12°57 تا "25'11°57 طول شرقی و "6 '46 °27 تا "21'44 °27 عرض شمالی قرار دارد. در این بررسی تعداد 190 گونه گیاهی از منطقه جمع‌آوری و شناسایی گردید که به 50 تیره (1 تیره بازدانه، 47 تیره دولپه ای و 2 تیره تک‌لپه ای) و 149 جنس تعلق دارند. تیره‌های Asteraceae با 23 گونه، Papilionaceae با 18 گونه وPoaceae با 20 گونه مهمترین تیره‌ها و جنس‌هایConvolvulus با 7 گونه و Salvia با 4 گونه مهمترین جنس‌ها بودند. بررسی شکل زیستی به روش رانکایر نشان داد که تروفیت‌ها با 41 درصد و همی‌کریپتوفیت‌ها با 18 درصد فراوانترین شکل‌های زیستی هستند. شکل‌های زیستی فانروفیت با 14 درصد و کامفیت با 16 درصد در درجه بعدی اهمیت قرار دارند. بررسی پراکنش جغرافیایی این گیاهان نشان داد که 26 درصد گونه‌ها (49 گونه) متعلق به ناحیه صحارا سندی، 12 درصد گونه‌ها (22 گونه) متعلق به ناحیه ایران تورانی، 25 درصد گونه‌ها (47 گونه) مشترک در دو ناحیه صحارا سندی و ایران و تورانی و 3 درصد گونه‌ها (5 گونه) جهان‌وطن هستند. از میان این 190 گونه تعداد 60 گونه دارویی در منطقه رویش دارند که 15 گونه از گیاهان دارویی پر مصرف هستند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Flora, life form and chorology of Dehgin basin, Hormozgan Province

نویسندگان [English]

  • Mohammad amin Soltanipoor 1
  • Rahman Asadpour 2

1 Hormozgan agricultural and natural resources research center

2 Hormozgan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center

چکیده [English]

The Dehgin reagent and paired basin with 4.2 Km2 is located in geographic coordinates of 57 12 29 to 57 11 25 eastern longitude and 27 46 6 to 27 44 21 north latitude. In this study, 190 plant species were collected and introduced. These species belong to 50 families (1 family of Angiospermae, 47 families of Dicotyledone and 2 families of Monocotyledone) and 149 genera. Compositae with 23 species, Papilionaceae with 18 species and Gramineae with 20 species are main families of this region. Studing of plants life forms by Raunkier method showed that Therophytes with 41 and Hemichryptophytes with 18 percent of species are the most frequent life forms. Phanerophytes with 14 percent and Chamaephytes with 16 percent are other life forms. High percentage of Therophytes indicates that the area has dry and deserty climate. Investigation on geographical distribution of plants species showed 26 percent (49 species) of species belong to Saharo-Sindian,12 percent (22 species) to Irano-Touranian and 3 percent (5 species) to Cosmic zones. 60 species were medicinal plants that 15 species had high heath care.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Flora
  • Life form
  • chorology
  • Dehgin reagent and paired basin
  • Hormozgan Province

بررسی فلور، شکل زیستی و پراکنش جغرافیایی گیاهان حوضه دهگین استان هرمزگان

محمدامین سلطانی پور* و رحمان اسدپور

ایران، بندرعباس، سازمانتحقیقات، آموزشوترویجکشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی هرمزگان

تاریخ دریافت: 7/8/1396              تاریخ پذیرش: 25/10/1397

چکیده

حوضه دهگینبا وسعت 2/4 کیلومترمربع در مختصات جغرافیایی "29'12°57 تا "25'11°57 طول شرقی و "6 '46 °27 تا "21'44 °27 عرض شمالی قراردارد. دراین بررسی تعداد 190 گونه گیاهی از منطقه جمع‌آوری و شناسایی گردید که به 50 تیره (1 تیره بازدانه، 47 تیره دولپه‌ای و 2 تیره تک‌لپه‌ای) و 149 جنس تعلق دارند. تیره‌های کاسنی (Asteraceae) با 23 گونه، پروانه‌آساها (Papilionaceae) با 18 گونه و گندمیان(Poaceae)  با 20 گونه مهمترین تیره‌ها و جنس‌هایپیچک (Convolvulus)با 7 گونه و مریم‌گلی (Salvia) با 4 گونه مهمترین جنس‌ها بودند. بررسی شکل زیستی به روش رانکایر نشان داد که تروفیت‌ها با 41 درصد و همی‌کریپتوفیت‌ها با 18 درصد فراوانترین شکل‌های زیستی هستند. شکل‌های زیستی فانروفیت با 14 درصد و کامفیت با 16 درصد در درجه بعدی اهمیت قرار دارند. بررسی پراکنش جغرافیایی این گیاهان نشان داد که 26 درصد گونه‌ها (49 گونه) متعلق به ناحیه صحارا - سندی، 12 درصد گونه‌ها (22 گونه) متعلق به ناحیه ایرانو - تورانی، 25 درصد گونه‌ها (47 گونه) مشترک در دو ناحیه صحارا - سندی و ایرانو - تورانی و 3 درصد گونه‌ها (5 گونه) جهان‌وطن هستند. از میان این 190 گونه تعداد 60 گونه دارویی در منطقه رویش دارند که 15 گونه از گیاهان دارویی پرمصرف هستند.

واژه‌های کلیدی: فلور، شکل زیستی، حوضه دهگین، استان هرمزگان.

* نویسنده مسئول، تلفن09177616890 ، پست الکترونیکی: [email protected]

مقدمه

 

شناسایی و معرفی رستنی‌های یک منطقه در تعیین پتانسیل قابلیت‌های رویشی، شناسایی گونه‌های مقاوم، درحال انقراض و کمک به حفظ آن‌ها، شناسایی گیاهان دارویی، امکان دسترسی سریع و آسان به گونه‌های گیاهی، امکان افزایش تعداد گونه‌ها و استفاده اصولی از آن‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد (6). فلور هر منطقه در حقیقت نتیجه واکنش‌های زیستی در برابر شرایط محیطی و همچنین در ارتباط مستقیم با تکامل گیاهان در دوران گذشته و وضع جغرافیایی آن دوران می‌باشد. شناسایی و معرفی رستنی‌های یک منطقه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است که از آن جمله می‌توان به امکان دسترسی آسان و سریع به گونه‌های گیاهی در محل و زمان معین، تعیین پتانسیل و قابلیت رویشی منطقه، امکان افزایش گونه‌های منطقه ازنظر تراکم، شناسایی گونه‌های مقاوم و در حال انقراض، کمک به حفظ گونه‌ها و تعیین نقشه پوشش گیاهی اشاره نمود (2). مطالعات متعددی در زمینه معرفی فلور، شکل زیستی و پراکنش جغرافیایی مناطق مختلف کشور انجام‌شده است که می‌توان به برخی از آن‌ها که در استان هرمزگان انجام‌شده است اشاره کرد. سلطانی‌پور (2006) در معرفی فلور، شکل زیستی و پراکنش جغرافیایی گیاهان جزیره هرمز (استان هرمزگان) تعداد 191 گونه گیاهی از سطح جزیره جمع‌آوری و شناسایی نمود که به 44 تیره (1 تیره بازدانه، 40 تیره دولپه‌ای و 3 تیره تک‌لپه‌ای) و 142 جنس تعلق داشتند. از میان گونه‌های تشخیص داده‌شده 9 گونه (7/4 درصد) انحصاری ایران بودند. تیره‌های پروانه‌آساها (Papilionaceae) با 26 گونه، گندمیان (Poaceae) با 23 گونه و کاسنی (Asteraceae) با 20 گونه مهمترین تیره‌های گیاهی منطقه بودند. بررسی شکل زیستی به روش رانکایر (1934) نشان داد که تروفیت‌ها با 6/47 درصد (91 گونه) فراوانترین شکل زیستی هستند. شکل‌های زیستی کامفیت با 5/22 درصد، همی کریپتوفیت با 3/17 درصد و فانروفیت با 9 درصد در درجه بعدی اهمیت قرار دارند. ژئوفیت‌ها با 6 گونه و هلیوفیت‌ها با یک‌گونه اهمیت کمتری دارند. بررسی پراکنش جغرافیایی این گیاهان نشان داد که 5/44 درصد گونه‌ها (85 گونه) به ناحیه صحارا - سندی و 8/40 درصد گونه‌ها مشترک در این ناحیه با عناصر نواحی دیگر است. 7/3 درصد گونه‌ها (7 گونه) جهان‌وطن و 6/2 درصد گونه‌ها (5 گونه) متعلق به ناحیه ایرانو - تورانی هستند (3). در بررسی فلور جزیره قشم 314 گونه بومی از این جزیره شناسایی‌شده است. دراین بررسی تروفیت‌ها و کامفیت‌ها بالاترین طیف زیستی و عناصر صحارا- سندی بیشترین پراکنش جغرافیایی را دارند (10). نجفی (2007) در معرفی فلور، شکل زیستی و پراکنش جغرافیایی گیاهان کوه گنو، تعداد 515 گونه مربوط به 72 تیره و 317 جنس شناسایی و معرفی کرد. از این تعداد 6 گونه از نهانزادان آوندی است که شامل یک‌گونه از دم‌اسبیان و 5 گونه از سرخس‌ها می‌باشد که به 3 تیره گیاهی و 4 جنس تعلق دارند. پیدازادان آوندی شامل بازدانگان با 2 تیره، 2 جنس و 5 گونه، نهاندانگان شامل تک‌لپه‌ای‌ها با 6 تیره و 53 جنس و 84 گونه و دولپه‌ای‌ها  با 60 تیره و 257 جنس و 420 گونه می‌باشد. از 515 گونه معرفی‌شده 44 گونه (حدود 8/8 درصد کل گونه‌های منطقه) انحصاری ایران می‌باشند. این تعداد گونه‌ها 6/2 درصد گونه‌های انحصاری ایران می‌باشند. تروفیت‌ها با 223 گونه، بیشترین فراوانی را دارا می‌باشند و سپس به ترتیب همی‌کریپتوفیت‌ها با 115 گونه، کامفیت‌ها با 82 گونه، فانروفیت­ها با 50 گونه و ژئوفیت‌ها با 45 گونه در مرتبه‌های بعدی قراردارند. پراکنش جغرافیایی گونه‌ها نشان می‌دهد که 123گونه با بیشترین فراوانی به ناحیه ایرانو - تورانی تعلق دارند. 93 گونه به ناحیه صحارا - سندی و 108 گونه به ناحیه ایرانو - تورانی و صحارا - سندی محدود می‌گردند، به عبارت دیگر 324 گونه و یا 2/63 درصد گونه‌ها به نواحی ایرانو - تورانی یا صحارا - سندی و یا هر دو ناحیه تعلق دارند. 282 گونه دارای پراکنش دو یا چند ناحیه‌ای هستند، که از این تعداد 3/39 درصد گونه‌ها به ناحیه ایرانو - تورانی و صحارا - سندی تعلق دارند و فقط 15 گونه جهان‌وطن می‌باشند (8). این مطالعه باتوجه به طبیعت بکر و دست‌نخورده و غنای منطقه از جنبه پوشش گیاهی و باهدف بررسی فلور مراتع حوضه آبخیزداری معرف و زوجی دهگین استان هرمزگان و تحلیل آن ازلحاظ شکل زیستی، کورولوژی و گونه‌های اندمیک موردبررسی قرارگرفت.

مواد و روشها

حوضه آبخیزداری معرف و زوجی دهگین یکی از زیر حوضه‌های، حوضه سد استقلال میناب است که دارای مساحتی بالغ‌بر 2/4 کیلومترمربع است. این حوضه حدود 04/0 درصد از مساحت حوزه سد استقلال را در برمی‌گیرد و در حدود جغرافیایی "29'12°57 تا "25'11°57 طول شرقی و "6 '46 °27 تا "21'44°27 عرض شمالی واقع‌شده است. حوضه مذکور از شمال به روستای قلعه دژ و رودخانه سرزه و از جنوب به آب‌تاریکان و از شرق به رودخانه دژ و از غرب به رودخانه روزئیه مشرف می‌شود. میانگین سالانه بارش برابر با 6/154 میلی‌متر می‌باشد که بیشترین میزان بارش مربوط به سال 2013 به میزان 269 میلی‌متر و کمترین میزان بارش ثبت شده در سال 2008 میلادی برابر با 2/50 میلی‌مترمی‌باشد. اختلاف زیاد بین حداکثر و حداقل میزان بارش سالانه طی سال‌های مورد بررسی به‌خوبی نشان‌دهنده پراکنش زمانی نامناسب بارش است. میانگین سالانه دمای هوا دهگین برابر با 5/26 درجه سانتی‌گراد، میانگین تبخیر سالانه برابر با 9/3271 میلی‌متر و میانگین سالانه رطوبت برابر با 1/45 درصد می‌باشد. حوزه آبخیز معرف و زوجی دهگین در زمره شبکه ایستگاه‌های آبخیزداری حوزه‌های زوجی کشور، معرف مناطق همگن واقع در پنج استان هرمزگان، سیستان و بلوچستان، فارس، کرمان و خراسان جنوبی و اولین ایستگاه آموزشی- ترویجی- تحقیقاتی آبخیزداری استان هرمزگان در منطقه رودخانه از توابع شهرستان رودان قرار دارد. این ایستگاه شامل دو حوزه نمونه و شاهد با اهداف ثبت مستمر 17 فاکتور اقلیمی و داده مکانی و ارائه آمار و اطلاعات دقیق منطقه‌ای از پارامترهای هواشناسی، هیدرومتری، فرسایش و رسوب، گیاه‌شناسی و آب‌های زیرزمینی، پایش شاخص‌های حوضه‌های آبخیز اقلیم خشک کشور، برنامه‌ریزی و اعمال الگوهای مدیریت حوضه‌های آبخیز، ارزیابی فنی، مدیریتی و اقتصادی- اجتماعی و کارکردهای اکوسیستم حوضه‌های آبخیز، ارائه الگوهای آموزشی – ترویجی فعالیت‌های آبخیزداری و زمینه‌سازی انجام تحقیقات کاربردی، توسط اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان هرمزگان احداث گردیده است. ایستگاه مذکور علاوه بر ایفای نقش تحت عنوان پایلوت ترویجی و کارگاه آموزشی، به‌عنوان پایگاه داده مکانی و بانک اطلاعاتی آبخیز استان، بستر مناسبی جهت انجام پژوهش‌های کاربردی موردنیاز استان و مناطق جنوب کشور را فراهم نموده است. جمع‌آوری نمونه‌ها در فصل رویش گیاهان طی مدت دو سال و طی مراجعات مختلف از طریق عملیات زمین‌گردشی و مسافرت‌های صحرایی انجام گرفت. نمونه‌های گیاهی پس از مراحل آماده‌سازی در هرباریوم مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان هرمزگان نگهداری و شناسایی گردید. در شناسایی نمونه‌ها از منابع فلورا ایرانیکا (14)، فلور ایران (1)، فلور رنگی ایران (5) و نمونه‌های موجود در هرباریوم مرکز تحقیقات استفاده گردید. در نگارش نام فارسی از کتاب فرهنگ نام‌های گیاهان ایران (7) استفاده گردید. در تعیین شکل‌های زیستی از رده‌بندی رانکایر (1934) استفاده شد (13). این رده‌بندی براساس موقعیت و چگونگی حفاظت جوانه‌های مسئول بقای نسل گیاه در فصل نامساعد است. پراکنش جغرافیایی گونه‌ها نیز براساس تقسیم‌بندی نواحی رویشی (15و 16) تعیین شد.

نتایج

دراین بررسی 190 گونه گیاهی از منطقه جمع‌آوری و شناسایی شد که به 50 تیره (1 تیره بازدانه، 47 تیره دولپه‌ای و 2 تیره تک‌لپه‌ای) و 149 جنس تعلق دارند. اشکال زیستی با علائمTh  (تروفیت)،Ph  (فانروفیت)،Ch  (کامفیت)،He  (همی‌کریپتوفیت) وG  (ژئوفیت) و پراکنش جغرافیایی با علائمSS  (صحارا - سندی)، IT  (ایرانو - تورانی)، ES (اروپا - سیبری)،M  (مدیترانه‌ای) و Cosm ( جهان‌وطن) نشان داده شده است. تیره‌های کاسنی (Asteraceae) با 23 گونه، پروانه‌آساها (Papilionaceae) با 18 گونه و گندمیان (Poaceae) با 20 گونه مهمترین تیره‌ها و جنس‌های پیچک (Convolvulus) با 7 گونه و مریم‌گلی (Salvia) با 4 گونه مهمترین جنس‌ها هستند. 24 تیره دارای یک گونه‌، 3 تیره دارای دو گونه‌، 7 تیره دارای سه گونه، 4 تیره دارای چهار گونه، 4 تیره دارای پنج گونه، 3 تیره دارای هفت گونه، و یک تیره به ترتیب دارای نه، یازده، هجده، بیست و بیست‌وسه گونه می‌باشند (شکل 1).

 

 

شکل 1- وضعیت تعداد تیره‌ها به همراه تعداد گونه‌های آن‌ها در حوضه دهگین

 

بررسی شکل زیستی به روش رانکایر نشان داد که تروفیت‌ها با 41 درصد و همی‌کریپتوفیت‌ها با 18 درصد فراوانترین شکل‌های زیستی هستند. شکل‌های زیستی فانروفیت با 14 درصد و کامفیت با 16 درصد در درجه بعدی اهمیت قرار دارند (شکل 2).

 

 

شکل2- فراوانی طیف زیستی گیاهان حوضه دهگین

 

بررسی پراکنش جغرافیایی این گیاهان نشان داد که 26 درصد گونه‌ها (49 گونه) متعلق به ناحیه صحارا - سندی، 12 درصد گونه‌ها (22 گونه) متعلق به ناحیه ایرانو - تورانی، 25 درصد گونه‌ها (47 گونه) مشترک در دو ناحیه صحارا - سندی و ایرانو - تورانی و 3 درصد گونه‌ها (5 گونه) جهان‌وطن هستند (شکل 3). نام علمی، نام تیره، نام فارسی، اشکال زیستی، پراکنش جغرافیایی و مصارف گیاهان منطقه در جدول 1 نشان داده شده است. از میان این 190 گونه تعداد 60 گونه دارویی در منطقه رویش دارند که 15 گونه پرمصرف هستند. شکل‌های 4 تا 7 تعداد 4 گونه که پراکنش بیشتری در منطقه دارند نشان داده است.

 

 

شکل 3- فراوانی پراکنش جغرافیایی گیاهان حوضه دهگین

جدول 1- نام علمی، نام تیره، نام فارسی، اشکال زیستی، پراکنش جغرافیایی و موارد مصرف گیاهان حوضه دهگین

ردیف

نام علمی

تیره

نام فارسی

شکل رویشی

کروتیپ

موارد مصرف

1

Acacia ehrenbergiana Hayne

Mimosaceae

چگرد

Ph

SS

حفاظتی - دارویی

2

Acacia oerfota (Forssk.)Schwein

Mimosaceae

مغیر

Ph

SS

حفاظتی

3

Acacia tortilis (Forssk.) Hayne

Mimosaceae

گبر

Ph

SS

حفاظتی

4

Acantholimon scorpius (Jaub. & Spach) Boiss.

Plumbaginaceae

کلاه میرحسن

Ch

IT

حفاظتی

5

Acanthophyllum bracteatum Boiss.

Caryophyllaceae

چوبک برگه‌دار

Ch

IT

حفاظتی

6

Aeluropus lagopoides (L.) Trin. ex Thwaites

Poaceae

بونو

G.r

IT,M,SS

حفاظتی- علوفه‌ای - دارویی

7

Aerva persica (Burm.f.) Merrill

Amaranthaceae

پشموک

Ch

IT,SS

حفاظتی

8

Aizoon  canariense L.

Aizoaceae

علف‌فرش قناری

Th

SS

یک‌ساله

9

Alhagi persarum Boiss.

Papilionaceae

خارشتر ایرانی

He

IT,M,SS

حفاظتی- علوفه‌ای - دارویی

10

Allium eriophyllum Boiss.

Liliaceae

پیاز گل‌درشت

G.b

IT,SS

یک‌ساله

11

Allium stamineum Boiss.

Liliaceae

پیاز دشتی

G.b

ES,IT,M

یک‌ساله

12

Alyssum marginatum Steud ex Boiss.

Brassicaceae

قدومه

Th

IT

یک‌ساله

13

Ammi majus L.

Apiaceae

خلال دندان

Th

IT,M

یک‌ساله

14

Anabasis setifera Moq.

Chenopodiaceae

جفته شور

He

IT,SS

حفاظتی- علوفه‌ای - دارویی

15

Anagalis arvensis L.

Primulaceae

آناغالیس‌

Th

ES,IT,M

یک‌ساله

16

Andrachne aspera Spreng

Euphorbiaceae

ناز بیابانی زبر

He

SS,IT

حفاظتی- علوفه‌ای

17

Andrachne telephioides L.

Euphorbiaceae

ناز بیابانی

He (Th)

IT,M,SS

حفاظتی- علوفه‌ای

18

Anthemis austro-iranica Rech. f.Aell.&Esfand.

Asteraceae

بابونه جنوبی

Th

IT,M,SS

یک‌ساله

19

Anthemis odentostephana Boiss.

Asteraceae

بابونه تاج‌دندانی

Th

IT

یک‌ساله

20

Anthemis rhodocentra Iranshahr

Asteraceae

بابونه کپه‌قرمز

Th

IT,SS

یک‌ساله

21

Argyrolobium roseum (Camb.) Jaub. & Spach

Papilionaceae

نیام نقره‌ای

Th

IT,SS

حفاظتی- علوفه‌ای

22

Aristida adscensionis L.

Poaceae

سه‌سیخکی

Th

SS

حفاظتی- علوفه‌ای

23

Arnebiadecumbens (Vent.) Coss. Kral

Boraginaceae

گل عسلی

Th

SS,IT

یک‌ساله

24

Asphodelus tenuifolius Cav.

Liliaceae

سریشک

Th

M,SS

حفاظتی- علوفه‌ای - دارویی

25

Astragalus fasciculifolius Boiss.

Papilionaceae

انزروت-‌گنجر

Ph

IT,SS

حفاظتی- علوفه‌ای - دارویی

26

Astragalus eremophyllus Boiss.

Papilionaceae

گونه‌ای گون

Th

IT,SS

علوفه‌ای

27

Asteriscus pygmaeus Coss. & DU.

Asteraceae

گونه‌ای گون

Th

IT,SS

یک‌ساله

28

Atriplexleucoclada Boiss.

Chenopodiaceae

سلمکی ساقه‌سفید

He

SS,IT

حفاظتی- علوفه‌ای - دارویی

29

Avena barbata Pott ex Link

Poaceae

یولاف ریش‌دار

Th

IT,M

علوفه‌ای

30

Blepharis ciliaris (L.) B.L. Burtt

Acanthaceae

خارسنبل

He

SS

حفاظتی- علوفه‌ای - دارویی

31

Bromus tectorum L.

Poaceae

علف بام

Th

Cosm

حفاظتی- علوفه‌ای

32

Calligonum laristanicum Rech.f. & Schiman-Czeika

Polygonaceae

اسکنبیل هرمزی

Ph

SS

حفاظتی- علوفه‌ای

33

Calotropis procera (Ait.) Ait.f

Asclepiadaceae

استبرق

Ph

SS

حفاظتی- دارویی

34

Capparis spinosa L.

Capparidaceae

کور گوشتی

Ch

IT,M,SS

حفاظتی-  دارویی

35

Carthamus oxyacantha M.B.

Asteraceae

گلرنگ وحشی

He

SS,IT

حفاظتی- علوفه‌ای - دارویی

36

Cassiaitalica (Miller) F.W. Andrews

Caesalpinaceae

سنای مکی

Ph

SS

حفاظتی- دارویی

37

Cenchrusciliaris L.

Poaceae

چمن تشی

He

SS,M

حفاظتی- علوفه‌ای

38

Cenchrus pennisetiformis Hochst.& Steud. ex Steud.

Poaceae

چمن تشی

He (Th)

M,SS

حفاظتی- علوفه‌ای

39

Centaurea bruguierana (DC.) Hand-Mzt.

Asteraceae

گل گندم مهاجر

Th

IT,SS

حفاظتی- دارویی

40

Chenopodium album L.

Chenopodiaceae

سلمه تره

Th

Cosm

حفاظتی- دارویی

41

Chenopodiummurale L.

Chenopodiaceae

سلمک برگ گزنه‌ای

Th

Cosm

حفاظتی- دارویی

42

Chesneya astragalina Jaub. & Spach

Papilionaceae

گونی

Th

IT

علوفه‌ای- دارویی

43

Chrozophoraobliqua (Vahl) Juss. ex Spreng

Euphorbiaceae

ازرق درختچه‌ای

Ch

IT,M

حفاظتی- دارویی

44

Chrozophora tinctoria (L.) Guss

Euphorbiaceae

ازرق، رنگینک

Th

SS

حفاظتی- دارویی

45

Chrysopogon aucheri (Boiss.) Stapf

Poaceae

ریش زرد

He (G.r)

SS

حفاظتی- علوفه‌ای

46

Cichorium intybus L.

Asteraceae

کاسنی

He

IT

حفاظتی- علوفه‌ای - دارویی

47

Citrulluscolocynthis (L.) Schrader

Cucurbitaceae

هندوانه ابوجهل

He

SS,M

حفاظتی- دارویی

48

Cleom dolichostyla Jafari

Capparaceae

علف مار خامه بلند

Th

IT, SS

حفاظتی- دارویی

49

Cleome quinquenervia DC.

Capparaceae

علف مار پنج رگبرگی

Th

IT, SS

حفاظتی- دارویی

50

Boiss,  Cleom oxypetala

Capparaceae

علف مار زرد

Th

IT, SS

حفاظتی- دارویی

51

Coccolus pendulus (J. R. & G. Forst.) Diels

Menispermaceae

زامور

Ph

SS

بالا رونده

52

Cometes surattensis L.

Caryophyllaceae

سر منگوله

Th

SS

یک‌ساله

53

Conocarpus erectus L.

Combretaceae

کنوکارپوس

Ph

SS

حفاظتی

54

Convolvulus acanthocladus Boiss.

Convolvolaceae

پیچک شاخه خاری

He

SS

حفاظتی- علوفه‌ای

55

Convolvolus fatmensis Kze

Convolvolaceae

پیچک عربی

He

SS

حفاظتی- علوفه‌ای

56

Convolvulus glomeratus Choisy

Convolvolaceae

پیچک بالارونده

He

SS

حفاظتی- علوفه‌ای

57

Convolvulusleptocladus Boiss.

Convolvulaceae

پیچک جنوبی‌

Ch

SS,IT

حفاظتی- علوفه‌ای

58

Convolvulus oxysepalus Boiss.

Convolvolaceae

پیچک برگ تیز

Ch

SS,IT

حفاظتی- علوفه‌ای

59

Convolvulus sericeus Burm.

Convolvolaceae

پیچک پشمالو

Ch

SS

حفاظتی- علوفه‌ای

60

Convolvulusspinosus Burm

Convolvulaceae

پیچک خاردار

Ch

SS,IT

حفاظتی- علوفه‌ای

61

Cornulaca monacantha Delile

Chenopodiaceae

چیپ چاپ چندساله

Ch

SS,IT

حفاظتی- علوفه‌ای

62

Crepis foetida L.

Asteraceae

ریش قوش هرز

Th

ES,IT,M

یک‌ساله

63

Crepis kotschyana (Boiss.) Boiss.

Asteraceae

ریش قوچ یک‌ساله

Th

IT

یک‌ساله

64

Crupinia crupinastrum (Moris.) Vis

Asteraceae

سیاه فندق، دانه سیاه

Th

IT,M

یک‌ساله

65

Cuscuta balansae Boiss. et Reut. ex Yunck

Cuscutaceae

سس شبدری

G.p

IT,M,SS

انگل

66

Cymbopogon olivieri (Boiss.) Bor

Poaceae

ناگرد

He

SS

حفاظتی- علوفه‌ای - دارویی

67

Cynodon dactylon (L.) Pers

Poaceae

مرغ

G.r

Cosm

حفاظتی- علوفه‌ای

68

Diceratella   canescens (Boiss.) Boiss.

Brassicaceae

شب‌بوی شاخدار

He

SS

حفاظتی

69

Dicyclophora persica Boiss.

Apiaceae

چتر گرزی

He

SS

دارویی

70

Digitaria nodosa Parl

Poaceae

پنجه کلاغ پیازی

G.r

M,SS

حفاظتی- علوفه‌ای

71

Dipcadi unicolor (Stocks) Baker

Liliaceae

-

G.b

SS

یک‌ساله

72

Ducrosiaanethifolia (DC.) Boiss.

Apiaceae

مشگک

He

SS

حفاظتی- علوفه‌ای - دارویی

73

Echinops gedrosiacus Bornm

Asteraceae

شکر تیغال بلوچستانی

He

IT,SS

حفاظتی- دارویی

74

Emex spinosus (L.) Campd.

Polygonaceae

ترشک خاردار

Th

SS,M

علوفه‌ای

75

Ephedra foliata Boiss. et Ky

Ephedraceae

ارمک رونده

Ph

IT,SS

علوفه‌ای - دارویی

76

Eragrostis cilianensis (All.) Vign. Lut

Poaceae

علف عشق هرز

Th

M,SS

علوفه‌ای

77

Erodium cicutarium (L.)Ľ Her

Geraniaceae

نوک لک‌لکی هرز

Th

IT,SS

علوفه‌ای

78

Erodium gruinum (L.) Ľ Her

Geraniaceae

نوک لک‌لکی

Th

IT,SS

علوفه‌ای

79

Erodium pulverulentum (Cav.) Willd.

Geraniaceae

نوک لک‌لکی گرد آلود

Th

IT,SS

علوفه‌ای

80

Erucaria hispanica (L.) Druce

Brassicaceae

مندابی

Th (He)

IT,M,SS

یک‌ساله

81

Eucalyptus camaldulensis Deheh

Myrthaceae

اکالیپتوس

Ph

SS

حفاظتی

82

Euphorbiaosyridea Boiss.

Euphorbiaceae

فرفیون خشبی

He

SS,IT

حفاظتی

83

Fagonia bruguieri DC.

Zygophyllaceaee

اسفند رومی

He

SS,IT

یک‌ساله

84

Farsetia heliophila Bunge. ex Cosson

Brassicaceae

آفتابی

Ch

SS

حفاظتی- علوفه‌ای

85

Ficuscarica L.

Moraceae

انجیر

Ph

ES,IT,M

حفاظتی-  دارویی

86

Forsskaolea tenacissima L.

Urticaceae

نرمه چسبک

Th (He)

IT,M, SS

حفاظتی

87

Fortuynia garcinii (Burm.) Shuttlew

Brassicaceae

شب‌بوی بیابانی

He

IT, SS

یک‌ساله

88

Fumaria asepala Boiss.

Fumariaceae

شاه‌تره بی‌کاسبرگ

Th

ES,IT

دارویی

89

Gailonia aucheri Jaub. & Spach

Rubiaceae

تی‌تیسکو

Ch

SS

حفاظتی- علوفه‌ای - دارویی

90

Gailonia crucianeloides Jaub. & Spach

Rubiaceae

توسو

Ch

SS

حفاظتی- علوفه‌ای - دارویی

91

Galium setaceum Lam.

Rubiaceae

نوعی شیرپنیر

Th

IT,M

یک‌ساله

92

Gastrocotyle hispida (Forssk.) C.B. Clarke

Boraginaceae

گاو زبانک

Th

SS,IT

یک‌ساله

93

Geranium lucidum L.

Geraniaceae

سوزن چوپان درخشان

Th

ES,IT

علوفه‌ای

94

Geranium trilophum Boiss.

Geraniaceae

سوزن چوپان برازجانی

Th

SS

علوفه‌ای

95

Gipsophila pilosa Hudson

Caryophyllaceae

گچ‌دوست چلچراغی

Th

IT

یک‌ساله

96

Grantia aucheri Boiss.

Asteraceae

-

Ch

SS

حفاظتی

97

Gymnocarpus decander Forssk.

Caryophyllaceae

گروج

Ch

SS

حفاظتی- علوفه‌ای

98

Halocharis sulfurea (Moq.) Moq.

Chenopodiaceae

زیبای شوره‌زار

Th

IT,SS

علوفه‌ای

99

Haplophyllum tuberculatatum (Forssk.) Juss

Rutaceae

سدابی زگیل دار

He

IT,SS

حفاظتی- دارویی

100

Helianthemum ledifolium (L.) Miller

Cistaceae

گل آفتابی اروپایی

Th

IT,M,SS

علوفه‌ای

101

Helianthemum lippii (L.) Pers

Cistaceae

گل آفتابی جنوبی

Ch

M,SS

حفاظتی- علوفه‌ای

102

Helianthemum salicifolium (L.) Miller

Cistaceae

چشم گنجشکی

Th

ES,IT,M

علوفه‌ای

103

Heliotropium bacciferum Forssk.

Boraginaceae

آفتاب‌پرست ساحلی

Ch

IT,SS

حفاظتی- علوفه‌ای - دارویی

104

Heliotropium brevilimbe Boiss.

Boraginaceae

آفتاب‌پرست جنوبی

He

IT,SS

حفاظتی- علوفه‌ای - دارویی

105

Hippocrepis unisiliquosa L.

Papilionaceae

نعل اسبی یک‌نیامی

Th

IT,M

علوفه‌ای

106

Hyparrhenia hirta (L.) Stapf

Poaceae

نریشت

He

IT, M, SS

حفاظتی- علوفه‌ای

107

Koelpinia linearis Pall.

Asteraceae

هزارپایی

He

SS

علوفه‌ای

108

Lavandula stricta Del.

Lamiaceae

اسطوخدوس

Ch

SS

حفاظتی - دارویی

109

Linum strictum L.

Linaceae

کتان گرمسیری

Th

IT,M,SS

یک‌ساله

110

Lolium rigidum Gaudin

Poaceae

چم‌چم شکننده

Th

M, IT

علوفه‌ای

111

Lotononis platycarpus (Viv.) Pic.

Papilionaceae

-

Th

SS

علوفه‌ای

112

Lotus garcinii DC.

Papilionaceae

آهوماش شن دوست

He

SS

علوفه‌ای

113

Lycium shawii Roemer & Schultes

Solanaceae

دهیر

Ph

IT,SS

حفاظتی- علوفه‌ای - دارویی

114

Malcolmia africana (L.) R. Br.

Brassicaceae

شب‌بوی صحرایی

Th

IT,M,SS

یک‌ساله

115

Malva neglecta Wallr

Malvaceae

پنیرک

He

ES,IT,M

علوفه‌ای - دارویی

116

Mathiola flavida Boiss.

Brassicaceae

چلیپای زرد

Th (He)

IT,SS

یک‌ساله

117

Mathiola longipetala (Vent.) DC.

Brassicaceae

چلیپایی

Th

IT,M,SS

یک‌ساله

118

Medicago laciniata (L.) Miller

Papilionaceae

یونجه پاره‌پاره

Th

IT,M,SS

علوفه‌ای

119

Medicago minima (L.) Bartalini

Papilionaceae

یونجه نیام کوچک

Th

ES,IT,M,SS

علوفه‌ای

120

Medicago polymorpha L.

Papilionaceae

یونجه

Th

Cosm

علوفه‌ای

121

Misopates oronthium (L.) Rafin

Schrophulariaceae

نوعی پونه‌سای

Th

IT

یک‌ساله

122

Nepeta hormozganica Jamzad

Lamiaceae

پونه‌سای هرمزگانی

Th

IT

دارویی

123

Neriumoleander L.

Apocynaceae

خرزهره

Ph

IT,M,SS

حفاظتی - دارویی

124

Notoceras bicorne (Aiton) Amo.

Brassicaceae

شاخ پشتی

Th

M,SS

یک‌ساله

125

Ochradenus baccatus Delile

Resedaceae

شمع

Ph

SS

حفاظتی - دارویی

126

Oligomerislinifolia (Vahi)Macbr

Resedaceae

ورثی

Th

SS

یک‌ساله

127

Onobrychis Aucheri Boiss.

Papilionaceae

اسپرس بیابانی

Th

IT,SS

علوفه‌ای

128

Ononis reclinata L.

Papilionaceae

لوبیای شیطان سربزیر

Th

ES,IT,M, SS

یک‌ساله

130

Onosma kotschyi Boiss.

Boraginaceae

زنگوله‌ای دنایی باریک

Th (He)

IT

یک‌ساله

129

Onosma stenosiphon Boiss.

Boraginaceae

زنگوله‌ای لوله باریک

Th (He)

IT

یک‌ساله

131

Otostegia aucheri Boiss.

Lamiaceae

کاسه‌گل سفید

Ch

SS

حفاظتی-  دارویی

132

Otostegia persica (Burm.) Boiss.

Lamiaceae

گلدر

Ch

IT,SS

حفاظتی-  دارویی

133

Outreya carduiformis Jaub. & Spach

Asteraceae

فرچه‌ای

He

IT

یک‌ساله

134

Papaver dubium L.

Papaveraceae

خشخاش هرز

Th

IT,M

یک‌ساله

135

Paronychia arabica (L.) DC.

Paronychiaceae

عقربک بیابانی

Th (He)

M,SS

یک‌ساله

136

Peganum harmala L.

Zygophyllaceaee

اسفند رومی

Th (He)

IT,SS

یک‌ساله

137

Pentanema divaricatum Cass.

Asteraceae

-

He

IT,SS

یک‌ساله

138

Pergularia tomentosa L.

Asclepiadaceae

لباشیر، موبر

Ph

SS

حفاظتی

139

Periploca aphylla Decne

Asclepiadaceae

گیشدر

Ph

SS

حفاظتی-  دارویی

140

Phagnalon rupester (L.) DC.

Asteraceae

-

Ch

M, IT

یک‌ساله

141

Phalaris minor Retz.

Poaceae

دانه قناری

Th

IT,M

یک‌ساله

142

Pimpinella barbata (DC.) Boiss.

Apiaceae

جعفری کوهی ریش‌دار

Th

IT,SS

یک‌ساله

143

Pistacia khinjuk Stocks

Anacardiaceae

خنجوک

Ph

IT

حفاظتی - دارویی

144

Plantago amplexicaulis Cax.

Plantaginaceae

بارهنگ ساقه آغوش‌

Th

SS, IT,M

دارویی

145

Plantago ovata Forssk.

Plantaginaceae

بارهنگ تخم‌مرغی

Th

SS,M, IT,ES

دارویی

146

Plantago psyllium L.

Plantaginaceae

اسفرزه

Th

SS,M, IT,ES

دارویی

147

Platychaete aucheri (Boiss.) Boiss.

Asteraceae

کلاجوک

Ch

IT,SS

حفاظتی- علوفه‌ای - دارویی

148

Platychaete glaucescens (Boiss.) Boiss.

Asteraceae

ریش‌پهن منگری

Ch

IT,SS

حفاظتی- علوفه‌ای - دارویی

149

Polygala erioptera DC.

Polygalaceae

شیرآور جنوبی

Th (He)

SS

یک‌ساله

150

Prosopis cineraria (L.) Druce

Mimosaceae

کهور ایرانی

Ph

SS

حفاظتی- علوفه‌ای - دارویی

151

Prosopis juliflora (Swartz) DC.

Mimosaceae

کهور پاکستانی‌، سمر

Ph

SS

حفاظتی

152

Pteranthus dichotomus Forssk.

Caryophyllaceae

گل تاج

Th

ES,IT,SS

یک‌ساله

153

Pteropyrum aucheri  Jaub.& Spach

Polygonaceae

پرند

Ph

IT

حفاظتی

154

Reichardiaorientalis (L.)Hochreutiner

Asteraceae

-

Th

IT,SS

یک‌ساله

155

Reseda aucheri Boiss.

Resedaceae

ورث بیابانی

Th

IT,M,SS

یک‌ساله

156

Rhazyastricta Decne

Apocynaceae

اشوارک‌

Ph

SS

حفاظتی - دارویی

157

Rumex vesicarius L.

Polygonaceae

ترشک بادکنکی‌

Th

SS, M

علوفه‌ای

158

Salvia aegyptiaca L.

Lamiaceae

مریم‌گلی مصری

Ch

SS

حفاظتی - دارویی

159

Salvia compressa Vent.

Lamiaceae

مریم‌گلی گرمسیری

Ch

IT,SS

حفاظتی - دارویی

160

Salvia macilenta Boiss.

Lamiaceae

مریم‌گلی شکننده

Ch

IT,SS

حفاظتی - دارویی

161

Salvia santolinifolia Boiss.

Lamiaceae

مریم‌گلی خلیجی

Ch

SS

حفاظتی - دارویی

162

Scabiosa flavida Boiss. & Hausskn

Dipsacaceae

طوسک بهبهانی

Th

IT

یک‌ساله

163

Scabiosa olivieri Coult

Dipsacaceae

طوسک زاگرسی

Th

IT,SS

یک‌ساله

164

Scariola orientalis (Boiss.) Sojak

Asteraceae

گاوچاق‌کن

He

IT

حفاظتی

165

Schweinfurthia papilionacea Burm

Papilionaceae

ناز پروانه

Th

SS

حفاظتی

166

Scorzonera tortuosissima Boiss.

Asteraceae

شنگ‌اسبی بیابانی

He

IT

حفاظتی

167

Scrophularia striata Boiss.

Scrophulariaceae

گل میمونی شیاردار

He

IT

حفاظتی

168

Senecio flavus (Decne.) Schultz-Bip

Asteraceae

پیرگیاه جنوبی

Th

IT,SS

دارویی

169

Senecio glaucus L.

Asteraceae

پیام بهار

Th

IT,M,SS

دارویی

170

Setaria verticilata (L.) P. Beauv

Poaceae

ارزانی چرخه‌ای

Th

SS

علوفه‌ای

171

Solanum incanum L.

Solanaceae

تاجریزی جنوبی‌

Ph

SS

حفاظتی- دارویی

172

Stipa capensis Thunb

Poaceae

استپی مومنین

Th

IT, M,SS

علوفه‌ای

173

Stipagrostis hirtigluma (Steud.) De Winter

Poaceae

سبط پوشه گرگی

TH

IT,SS

علوفه‌ای

174

Stipagrostis plumosa  (L.) Munro ex T. Anders

Poaceae

سبط پر مرغی

He

IT,M,SS

حفاظتی- علوفه‌ای

175

Tamarix mascatensis Bge.

Tamaricaceae

گز عمانی‌

Ph

ES,IT,SS

حفاظتی

176

Taverniera cuneifolia (Roth) Arn.

Papilionaceae

اسپرس درختی

Ch

SS

حفاظتی- علوفه‌ای

177

Tephrosia purpurea (L.) Pers.

Papilionaceae

نیلکی

Ch

SS

حفاظتی

178

Teucrium polium L.

Lamiaceae

مریم‌نخودی اسپانیایی

Ch

IT,M

حفاظتی- علوفه‌ای - دارویی

179

Thymelaea passerina (L.) Cosson & Germ

Thymelaeaceae

دانه پرستو

Th

ES,IT,M

یک‌ساله

180

Trachynia distachya (L.) Link

Poaceae

گیس‌بافته

Th

SS, IT, M

علوفه‌ای

181

Tribulus terrestris L.

Zygophyllaceaee

خارخسک

Th (He)

SS, IT,ES, M

علوفه‌ای - دارویی

182

Tricholaena teneriffae (L.F.) Link

Poaceae

-

He

M,SS

حفاظتی- علوفه‌ای

183

Trichodesma africanum (L.) R.Br.

Boraginaceae

فانوس‌آبی افریقایی

He

SS

حفاظتی- دارویی

184

Trigonella stellata Forssk.

Papilionaceae

شنبلیله ستاره‌ای

Th

SS, IT

علوفه‌ای - دارویی

185

Trigonellauncata Boiss & Noe

Papilionaceae

شنبلیله قلاب‌دار

Th

SS,It

علوفه‌ای - دارویی

186

Verbascum farsistanicum (Murb.) Hub.- Mor.

Scrophulariaceae

گل ماهور جنوبی

He

SS,It

حفاظتی

187

Zataria multiflora Boiss.

Lamiaceae

آویشن شیرازی‌

Ch

IT,SS

حفاظتی- دارویی

188

Ziziphora tenuior L.

Lamiaceae

کاکوتی

Th

IT

دارویی

189

Ziziphus spina- christi (L.) Willd.

Rhamnaceae

کنار، سدر

Ph

SS

حفاظتی- علوفه‌ای - دارویی

190

Zygophyllum atriplicoides Fisch & C.A.Mey

Zygophyllaceaee

قیچ

Ph

IT,SS

حفاظتی- علوفه‌ای

 


 

شکل 4- گونه دارویی اشوارک (Rhazia stricta)

 

 

شکل 5- گونه اسانس‌دار مریم‌گلی (Salvia macilenta)

 

 

شکل 6- گونه درختچه‌ای گیشدر (Periploca aphylla)

 

شکل 7- گونه کلاجوک (Platychaete aucheri)

بحث و نتیجه‌گیری

پرداختن به شناسایی گونه‌های گیاهی یک منطقه ما را در تعیین پتانسیل قابلیت‌های رویشی، شناسایی گونه‌های مقاوم، در حال انقراض و کمک به حفظ آن‌ها، شناسایی گیاهان دارویی، امکان دسترسی سریع و آسان به گونه‌های گیاهی، امکان افزایش تعداد گونه‌ها و استفاده اصولی از آن‌ها و تعیین نقشه پوشش گیاهی کمک می­نماید (2و 6) و این بررسی در همین راستا انجام گرفت. دراین بررسی تعداد 190 گونه گیاهی از منطقه جمع‌آوری و شناسایی گردید که به 50  تیره (1 تیره بازدانه، 47 تیره دولپه‌ای و 2 تیره تک‌لپه‌ای) و 149 جنس تعلق دارند. وجود این تعداد گونه در بخشی از این ناحیه وسیع و شرایط اقلیمی خشک با میزان بارندگی سالیانه 6/154 میلی‌متر نشان از حضور تنوع متوسط گونه‌ها می‌باشد. مقایسه نتایج این تحقیق با نتایج مطالعات فلوریستیک گزارش شده از استان چنین نشان می‌دهد که در نواحی واقع در شرق استان هرمزگان تعداد گونه‌های کمتری رویش دارند. ازجمله این گزارش‌ها می‌توان به گزارش ارائه‌شده توسط نجفی (2007) (8) و عطّار و همکاران (2004) (10) اشاره کرد. در این بررسی تعداد گیاهان تک‌لپه‌ای نسبت به تعداد گیاهان دولپه‌ای بسیار کمتر بود (23 به 166 گونه). هاچینسون (1975) می‌گوید گیاهان تک‌لپه‌ای به دلیل این‌که وابستگی خود را به محیط‌های مرطوب بیش از گیاهان دولپه‌ای حفظ کرده‌اند، بنابراین دراین مناطق فراوانی بیشتری دارند. ایشان نسبت بین تک‌لپه‌ای به دولپه‌ای را در محیط‌های خشک یک‌به‌چهار تا پنج و در محیط‌های آبی یک‌به‌یک برآورد می‌کند (11). دراین بررسی این نسبت یک‌به‌هفت بود. با نگاهی به تیره‌های گیاهی می‌بینیم تیره‌های کاسنی (Asteraceae)، پروانه‌آساها (Papilionaceae) و گندمیان (Poaceae) بیشترین گونه‌های منطقه را شامل هستند. فراوانی گیاهان این تیره‌ها ممکن است به دلیل فراوانی زمین‌های زراعی، خاک‌های شور و درصد بالای تخریب پوشش گیاهی منطقه باشد (4). نتایج حاصل از طبقه‌بندی شکل زیستی نشان‌دهنده این است که گیاهان تروفیت و همی‌کریپتوفیت فراوانترین شکل زیستی می‌باشند. سایر شکل‌های زیستی به ترتیب فانروفیت و کامفیت هستند. ژئوفیت درصد بسیار کمی از گیاهان منطقه را شامل می‌شود، که با مطالعات عطّار و همکاران (2004) (10)، سلطانی‌پور (2006) (3) و نجفی (2007) (8) مطابقت دارد. عوامل مؤثر در استقرار گونه‌های گیاهی مختلف عمدتاً چهار عامل مختلف مانند کلیماتیک، ادافیک، بیولوژیک و توپوگرافیک می‌باشد. قابل‌ذکر است که شکل‌های زیستی گیاهان هر منطقه با شرایط اقلیمی آن منطقه در ارتباط است، به طوری‌که به‌عنوان معیاری برای توصیف اقلیم هر منطقه محسوب می‌گردد. همچنین، شکل رویشی غالب در هر منطقه معیاری برای تعیین میزان بارندگی و مدت‌زمان فصل خشک است (11). غالبیت شکل‌های زیستی تروفیت و همی‌کریپتوفیت حاکی از شرایط زیست‌محیطی سخت حاکم بر منطقه است. حضور غالب تروفیت و همی‌کریپتوفیت در نواحی کوه گنو (8) و جزایر قشم (10) و هرمز (32) نیز مطابق با نتایج حاصل از این تحقیق می‌باشد. شکل زیستی منطقه نشانگر فلور تیپیک مناطق خشک و بیابانی است که در آن تروفیت‌ها بیشترین سهم را دارند. تروفیت‌ها گیاهانی هستند که قبل از رسیدن دوره خشکی دوره زادآوری خود را تکمیل می‌کنند. این گیاهان و گیاهان فانروفیت تحمل‌کننده خشکی هستند. بررسی پراکنش جغرافیایی این گیاهان نشان داد که 26 درصد گونه‌ها (49 گونه) متعلق به ناحیه صحارا - سندی، 12 درصد گونه‌ها (22 گونه) متعلق به ناحیه ایرانو- تورانی، 25 درصد گونه‌ها (47 گونه) مشترک در دو ناحیه صحارا -سندی و ایرانو - تورانی و 3 درصد گونه‌ها (5 گونه) جهان‌وطن هستند. ازلحاظ تحلیل پراکندگی جغرافیایی عناصر موجود در این منطقه، دلیل فراوانی عناصر صحارا - سندی و ایرانو – تورانی، حضور فراوان شکل‌های زیستی تروفیت و همی‌کریپتوفیت و شرایط محیطی خاص حاکم بر منطقه است. باتوجه به تعلق بالای گیاهان منطقه به ناحیه رویشی صحارا - سندی و مشترک با سایر نواحی، نتایج بیان‌کننده تعلق منطقه به این ناحیه رویشی است. بالطبع درصد پایین و یا نبود گیاهان سایر نواحی دیگر به علت دوری منطقه از نواحی دیگر است. این موضوع در مطالعات عطّار و همکاران (2004) (10)، سلطانی‌پور (2006) (3) و لئونارد (2003) (12) نیز تائید شده است. حضور 29 گونه انحصاری دراین منطقه حاکی از اهمیت این ناحیه و حضور ذخایر ژنتیکی باارزش می‌باشد. شایان ذکر است که  حضور قابل‌توجه گونه‌های انحصاری در ناحیه صحارا - سندی توسط نجفی (1386) (8) نیز گزارش شده است. اهمیت این گونه‌ها به حدی است که تفکیک واحدهای فلوریستیکی براساس این گونه‌ها ارائه می‌شود و میزان آن در  فلور هر ناحیه نشان‌دهنده موقعیت جغرافیایی گیاهی، شرایط اکولوژیک، تاریخ تکامل فلور و اهمیت پوشش گیاهی است (9).

سپاسگزاری

نگارندگان از معاونت آبخیزداری اداره کل  منابع  طبیعی  و آبخیزداری استان هرمزگان کمال تشکر و قدردانی را دارند.

 

1- اسدی، م.، 83-1369. فلور ایران، موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور.
2- زاهد چکوری، س.، عصری، ی.، یوسفی، م.، و مرادی، ا.، 1392. فلور، شکل زیستی و پراکنش جغرافیایی گیاهان تالاب سلکه، مجله پژوهش‌های گیاهی (مجله زیست‌شناسی ایران، جلد 26 (3)، صفحات310-301.
3- سلطانی‌پور، م. ا.، 1385. معرفی فلور، شکل زیستی و پراکنش جغرافیایی گیاهان جزیره هرمز، رستنی‌ها، جلد 7 (1)، صفحات 32-19.
4- عصری، ی.، 1377. پوشش گیاهی شوره‌زارهای دریاچه ارومیه، موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، شماره 191، 231 صفحه.
5- قهرمان، ا.، 82-1364. فلور رنگی، موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور.
6- گرگین کرجی، م.، کرمی، پ.، و معروفی، ح.، 1392. معرفی فلور، شکل زیستی و کورولوژی گیاهان منطقه سارال کردستان، مجله زیست‌شناسی ایران، جلد 26 (4)، صفحات 525-510.
7- مظفریان، و.، 1375. فرهنگ نام‌های گیاهان ایران، انتشارات فرهنگ معاصر. 1091 صفحه.
8- نجفی، ک.، 1386. معرفی فلور، شکل زیستی و پراکنش جغرافیایی گیاهان کوه گنو، پژوهش و سازندگی، شماره 77، جلد 2، صفحات 58-47.
9- یوسفی، م.، 1385. فلور ایران، انتشارات دانشگاه پیام نور، تهران.
 
10- Attar, F., Hamzehee, B., and Ghahreman, A., 2004. A contributiont to the flora of Qeshm Island, Iran. The Iranian Journal of Botany, 10, PP: 199-219.
11- Hutchinson, G. E., 1975. A treatise on limnology, vol., 3, Limnological botany, John Wiley & Sons Inc., New York, 645 p.
12- Leonard, J., 2003. A Contribution to study of the flora and vegetation of the deserts of Iran, Forests and Rangelands Research Institue, 410 p.
13- Raunkier, C., 1934. Life forms of plants. Oxford, University Press, 621 p.  ح
14- Rechinger, K. H., 1982.  Flora Iranica, Akademische Druke- u. Velagsanstalt. Graz. Austria, V., PP: 1-174.
15- Zohari, M., 1963. On geobotanical structure of Iran. Bulletin of Reseach Council of Israel. Section D, Botany. Supplement, 113 p. 
16- Zohari, M., 1973. Geobotanical foundation of the Middle East, 2 V., Stuttgart, 739 p.