انجمن زیست شناسی ایران مجله پژوهش‌های گیاهی (مجله زیست شناسی ایران)(علمی) 2383-2592 39 2 2026 06 22 Effect of Endophytic fungus Serendipita indica on some growth characteristics and secondary metabolites of Mentha piperita under lead toxicity in soil اثر قارچ اندوفیت سرندیپیتا ایندیکا بر برخی از ویژگی‌های رشدی و متابولیت‌های ثانویه گیاه نعناع فلفلی تحت سمیت فلز سرب در خاک 133 145 2407 10.22034/jpr.2024.8378.3331 FA صالح شهابی وند گروه زیست شناسی-دانشکده علوم پایه-دانشگاه مراغه 0000-0001-7281-1898 الهام حسن پور گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه مراغه محمدرضا مرشدلو هیئت علمی دانشگاه مراغه Journal Article 2024 02 10 Root endophytic fungi are beneficial soil microorganisms that affect the growth and production of secondary metabolites by causing physiological changes in their host plants. In this study, the effects of Serendipita indica (four levels of fungus including without fungus treatment, and 1, 2 and 3 pieces of fungus solid medium with dimensions of 0.2×1×1 cm) on root colonization, growth parameters, photosynthetic pigments as well as the quantity and quality of peppermint essential oil were evaluated under without stress condition and lead stress (800 mg/kg soil). The results showed that lead reduced the percentage of colonization, growth parameters, the amount of pigmentation and the essential oil quantity. The use of endophyte fungus had positive effects on the parameters studied. By increasing the amount of fungus in the soil, the percentage of colonization, fresh and dry weight of root and shoot, the concentration of photosynthetic pigments were significantly increased. The results of the GC-MS showed 27 phytochemical compounds, which the most essential oil compounds in the different treatments were menthol (38.01-48.90%), (10.68-17.54%), menthone (4.8-8.84%) and neomenthol (4.17-7.87%). Maximum menthol and p-menth-1-9-ol contents was obtained using S. indica (3 pieces of fungus solid medium) without lead treatment. Using these results, it can be said that S. indica has increased growth indicators and photosynthetic pigments, as well as changes in peppermint essential oil, and significantly reduced the harmful effects of lead in medicinal plant peppermint. قارچ‌های آندوفیت ریشه، میکروارگانیسم‌های مفید خاک محسوب می‌شوند که با ایجاد تغییرات فیزیولوژیکی در گیاهان میزبان، عملکرد آن‌ها را در رابطه با رشد و تولید متابولیت‌های ثانویه گیاهی تحت تأثیر قرار ‌می‌دهند. در این پژوهش، تاثیر قارچ اندوفیتSerendipita indica (چهار سطح قارچ شامل تیمار فاقد قارچ، یک، دو و سه تکه از محیط کشت جامد قارچ به ابعاد 2/0×1×1 سانتی‌متر) بر درصد همزیستی، خصوصیات رشدی، رنگیزه‌های فتوسنتزی و نیز کمیت و کیفیت اسانس گیاه نعناع فلفلی تحت شرایط سمیت سرب در خاک (800 میلی‌گرم بر کیلوگرم خاک) مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که تیمار سرب باعث کاهش درصد همزیستی، ویژگی‌های رشدی، مقدار رنگیزه‌های فتوسنتزی و کمیت اسانس شد. کاربرد قارچ اثر مثبت بر صفات مورد بررسی داشت. با افزایش میزان قارچ در خاک، درصد همزیستی، وزن تر و خشک ریشه و اندام هوایی، غلظت رنگیزه‌های فتوسنتزی و کمیت اسانس (در برخی سطوح قارچ) به‌طور معنی‌دار افزایش یافت. نتایج دستگاه GC-MS، 28 ترکیب فیتوشیمیایی را نشان داد که بیشترین میزان ترکیبات اسانس در تیمارهای مختلف شامل menthol (90/48- 01/38 درصد)، menth-l-en-9-ol-p (54/17- 68/10 درصد)، menthone (84/8- 8/4 درصد) و neomenthol (87/7- 17/4) بودند. حداکثر محتوای menthol و menth-l-en-9-ol-p در حضور قارچS. indica (سه تکه از محیط جامد قارچ) و محیط فاقد سرب به -دست آمد. با استفاده از این نتایج می‌توان گفت که قارچ S. indica باعث افزایش شاخص‌های رشدی، رنگیزه‌های فتوسنتزی و نیز تعدیل در میزان و ترکیبات اسانس گیاه نعناع فلفلی گردید و اثرات زیان‌بار سرب را در این گیاه به طور قابل توجهی کاهش داد.