انجمن زیست شناسی ایران مجله پژوهش‌های گیاهی (مجله زیست شناسی ایران)(علمی) 2383-2592 38 4 2025 12 22 The effect of Azotobacter on some physiological and biochemical indicators and the expression of some effective genes in Ocimum basilicum under salt stress اثر تلقیح باکتری ازتوباکتر بر برخی شاخصهای فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی و مولکولی گیاه ریحان تحت تنش شوری 473 489 2387 10.22034/jpr.2024.8273.3297 FA فائزه بختیاری گروه زیست شناسی سلولی و مولکولی، دانشکده علوم زیستی ، واحد فلاورجان، دانشگاه آزاد اسلامی ، فلاورجان، اصفهان، ایران زهرا رضایتمند Department of Biology, Falavarjan Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran زرین دخت امامی گروه میکروبیولوژی ، دانشکده علوم زیستی، واحد فلاورجان، دانشگاه آزاد اسلامی، فلاورجان، اصفهان، ایران Journal Article 2023 11 11 Creating resistance to salinity in plants is a special feature for agriculture, because soil salinity is one of the limiting factors for growth. Plant growth stimulating bacteria moderate the effects of environmental stress in plants with different mechanisms. In accordance, a factorial greenhouse experiment was conducted in the form of a completely randomized design in three replicates. The experimental treatments included salinity (0, 100, 150, and 200 mmol sodium chloride) and Azotobacter bacterium which were performed on Ocimum basilicum. The results showed that salinity stress treatment by inoculating the plant with Azotobacter, dry and wet weights of the plant were increased (20%) compared to the condition without bacteria, in different concentrations of salinity. In salinity treatment, in the absence of bacteria, the amount of proline (48.6%) and the activity of antioxidant enzymes, catalase (0.059 units), peroxidase (0.263 units) and superoxide dismutase (7.6 units) increased in the plant. It was observed that the use of bacteria along with salt stress decreased the activity of antioxidant enzymes and proline. At all times, salinity stress increased the expression of DRB2 and p5cs genes, and this increase was the highest at 72 hours. At the same time, the use of bacteria with stress decreased the expression of the studied genes. The results of the study show the high effectiveness of treatment with Azotobacter in reducing the effects of salinity stress, antioxidant activity and increasing the expression of genes involved in stress control in Ocimum basilicum, and these effects can be investigated in other plants. مقاومت به شوری در گیاهان یک ویژگی خاص برای کشاورزی به شمار می‌‌‌آید، زیرا شوری خاک یکی از عوامل محدود‌کننده رشد می‌‌باشد. باکتری‌های محرک رشد گیاه با مکانیسم‌های متفاوتی باعث تعدیل اثرات تنش‌های محیطی در گیاهان می‌شوند. بر همین اساس آزمایشی گلخانه‌ای به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی با سه تکرار انجام گردید. تیمارهای آزمایش شامل شوری ( 0، 100، 150 و 200 میلی مولارکلرید سدیم) و باکتری ازتوباکتر بود که روی گیاه ریحان انجام گردید. نتایج نشان داد که در تیمار تنش شوری با تلقیح گیاه توسط ازتوباکتر وزن خشک و تر گیاه (20%) نسبت به شرایط فاقد باکتری، در غلظت‌های مختلف شوری افزایش یافت. در تیمار شوری در عدم حضور باکتری افزایش میزان پرولین (6/48%) و فعالیت آنزیم‌های آنتی اکسیدان کاتالاز (059/0 واحد)، پراکسیداز (263/0 واحد) و سوپراکسیددیسموتاز (6/7 واحد) در گیاه مشاهده شد و به کار بردن باکتری همراه با تنش شوری باعث کاهش میزان فعالیت آنزیم‌های آنتی اکسیدان و پرولین گیاهان شد. در کلیه زمان‌ها تنش شوری باعث افزایش بیان ژن DRB2 و p5cs در گیاه شد و این افزایش در زمان 72 ساعت بیشترین میزان را دارا بود. در عین حال، به کار بردن باکتری همراه با تنش باعث کاهش میزان بیان ژن های مورد بررسی شد. نتایج تحقیق حاضر نشان دهنده نقش بسیار مؤثر تیمار با ازتو باکتر در کاهش اثرات تنش شوری، فعالیت آنتی اکسیدانی و افزایش بیان ژن های دخیل در کنترل تنش در گیاه ریحان است و می‌توان این اثرات را در گیاهان دیگر نیز بررسی کرد. https://plant.ijbio.ir/article_2387_8b4224068a41c5d37f5e2d54f3995089.pdf