نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی، مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی

2 گروه زیست شناسی دانشگاه لرستان

3 عضو هیئت علمی مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

4 استادیار گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه یزد

چکیده

این تحقیق، بمنظور بررسی اثرات تنش شوری بر جوانه‌زنی بذر و ارزیابی مدل‌های مختلف تجربی برای تعیین حد آستانه تحمل به شوری تحت شرایط آزمایشگاهی انجام گرفت. بذرهای پنج توده هندی، اردستانی، اصفهانی، نی‌ریزی و مشهدی، در پتری دیش‌ قرار گرفته و پس از افزودن آب (dS/m 27، 24، 21، 18، 15، 12، 9، 6، 3، شاهد) در ژرمیناتور قرار گرفتند. طرح آماری مورد استفاده کاملا تصادفی در قالب آزمایش فاکتوریل با سه تکرار بود. نتایج نشان داد که افزایش شوری تا dS/m6 بر جوانه‌زنی بذور تاثیری نداشت، لیکن در شوری‌های بالاتر، درصد جوانه‌زنی به تدریج شروع به کاهش کرد. اعمال شوری 24 و dS/m27، جوانه‌زنی بذور را به ترتیب 8/29 و 81/80 درصد نسبت به شاهد کاهش داد. سرعت جوانه‌زنی بذور نیز با اعمال تنش شوری کاهش یافت. این کاهش برای توده‌های اردستانی و نی‌ریزی تا dS/m3 و برای توده‎های اصفهانی، هندی و مشهدی تا dS/m6 معنی‌دار نبود. نتایج نشان داد که سطوح پایین شوری موجب افزایش طول دانه‌رست، طول ریشه‌چه، طول ساقه‌چه و شاخص بنیه بذر گردید. بر اساس مدل خطی، حد آستانه تحمل به شوری شنبلیله dS/m83/21 با شیب کاهش09/17درصد بود. علیرغم اینکه توده اصفهانی حد آستانه تحمل به شوری پایین‌تری (dS/m32/20) داشت، دارای کمترین مقدار شیب کاهش (37/10 درصد) نیز بود. بر اساس مدل‌های غیر خطی بیشترین شوری که در آن بذور به مقدار 50 درصد جوانه ‌زدند از توده اصفهانی (dS/m81/25) حاصل گردید. بنابراین، مطابق با نتایج حاصله و نیز شاخص تحمل به شوری، تود‌ه اصفهانی می‌تواند به عنوان متحمل‌ترین توده‌ به شوری معرفی گردد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Determination of salt tolerance threshold of different fenugreek (Trigonella Foenum-graecum L.) ecotypes at germination stage using experimental models

نویسندگان [English]

  • Mohammad Hossein Banakar 1
  • Gholam Hassan Ranjbar 3
  • Mohammad Reza Sarafraz Ardakani 4

1 Faculty member, National Salinity Research Center, AREEO organization

3 Faculty member, National Salinity Research Center, AREEO organization

4 Assistant Professor, Department of Biology, Faculty of Sciences, University of Yazd

چکیده [English]

This research was conducted to investigate effects of salinity on seed germination and evaluate experimental models for determination of salt tolerance threshold under laboratory conditions. Seeds of five fenugreek ecotypes (hendi, Ardestani, Isfahani, Neyrizi, Mashhadi) were placed in petri dishes and after adding of water (control, 3, 6, 9, 12, 15, 18, 21, 24, 27dS/m) were transferred in a germinator. The statistical design was completely randomized as factorial experiment with three replications. Results showed that increasing salinity upto 6dS/m had no effect on germination, however, higher salinities, the germination was decreased. Salinity at 24 and 27 dS/m reduced seed germination percentage by 29.8% and 80.81%, respectively. seed germination rate gradually decreased with increasing in salinity. This reduction was not significant for Ardestani and Neyrizi up to 3 dS/m and for Isfahani, Hendi and Mashhadi up to 6 dS/m. Results showed that low salinity levels increased seedling length, root length, shoot length and seed vigor index, whereas their high levels had an inhibitory effect. According to the linear model, the mean salt tolerance threshold of fenugreek was obtained 21.83 dS/m, with a reduction slope of 17.09%. Although Isfahani ecotype had a lower salt tolerance threshold (20.32 dS/m), it had the lowest reduction slope (10.37%), as well. Non-linear models also showed that the highest salinity in which seeds were germinated by 50% (25.81 dS/m), was obtained from Isfahani ecotype. Therefore, based on these results and the salt tolerance index, Isfahani ecotype can be introduced as the most tolerant one to salinity stress.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Legumes
  • haloculture
  • Growth
  • seedling
  • sigmoid model