نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

2 بخش تحقیقات گیاه پزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زنجان، ایران

چکیده

به منظور بررسی رشدوهمچنین اندازه‌گیری برخی مؤلفه‌های بیوشیمیایی استویا تحت تأثیرالیسیتورهای زیستی وغیر زیستی درشرایط کشت بافت دو آزمایش در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار انجام شد. بر همین اساس، ابتدا اثر دو نوع سایتوکینین Kin و BAP به منظورانتخاب غلظت بهینه به عنوان پروتکل تکثیر گیاه استویا و سپس اثر الیسیتورهای کیتوزان، متیل جاسمونات و عصاره مخمر در چهار غلظت بر افزایش رشد گیاه و همچنین پارامترهای بیوشیمیایی گیاه استویا در شرایط کشت بافت انجام گرفت. نتایج آزمایش اولیه نشان داد که غلظت 2 میلی‌گرم بر لیتر BAP جهت پرآوری شاخساره به عنوان غلظت بهینه باعث بیشترین رشد طول و تعداد شاخساره شد، بنابراین این غلظت به محیط کشت پایه اضافه گردید. اثر الیسیتورهای مختلف افزایش معنی‌داری بر طول و تعداد شاخه نشان دادند، به طوری‌که بیشترین طول و تعداد شاخه در غلظت 200 میلی‌گرم بر لیتر کیتوزان بود که به نسبت شاهد به ترتیب 70 و 95 درصد افزایش داشت. اثر الیسیتورها بر پارامترهای بیوشیمیایی نشان داد که به غیر از کربوهیدرات، اثر افزایشی به نسبت شاهد نداشتند، به طوری که محتوای آب و همچنین کلروفیل گیاه با افزایش غلظت الیسیتورها کاهش بیشتری را نشان داد. میزان کربوهیدرات کل تحت تأثیر غلظتهای کیتوزان 200، متیل جاسمونات 100 و عصاره مخمر 50 میلیگرم بر لیتر به طور معنیداری به نسبت تیمار شاهد افزایش داشت. به طور کلی مشخص شد که این تحقیق می‌تواند به عنوان یک پروتکل مناسب جهت تولید انبوه گیاه استویا به عنوان یک گیاه اقتصادی مهم در شرایط کشت بافت مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Shoot multiplication and some biochemical parameters of Stevia rebaudiana plants under the effect of biotic and abiotic elicitors in vitro

نویسندگان [English]

  • Diako Rasouli 1
  • Bahram Maleki 1
  • Hossein Jafary 2
  • Neda Zand 2

1 Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, university of Zanjan, Zanjan, Iran

2 Plant Protection Research Department, Zanjan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Zanjan, Iran

چکیده [English]

To study the shoot multiplication and to measure some biochemical parameters of Stevia under elicitors via in vitro condition, two experiments were conducted in a completely randomized design with three replications. Accordingly, in the first experiment, the effects of two cytokinins, Kin and BAP, at 0.5, 1, 1.5, 2, 2.5 and 3 mg/L concentrations to pick the optimal concentration as shoot multiplication protocol and then the effect of chitosan (CH), methyl jasmonate (MeJA) and yeast extract (YE) at 50, 100, 200 and 300 mg/L concentrations on plant growth and biochemical parameters of Stevia plant under in vitro culture was investigated as a second experiment. The primary experiment showed 2 mg/L BAP was the best regulator for shoot multiplication, therefore, supplemented with MS medium. The effect of various concentrations of elicitors showed a significant increase in shoot length and number. The highest amount of shoot length and number were observed in CH 200 mg/L, which showed a significant increase (70 and 95% respectively) compared to control plants. The effect of elicitors on biochemical parameters except for carbohydrates showed no effect compared to control. So that the water content and chlorophyll, showed more reduction with increasing doses of elicitors. The content of total carbohydrate was significantly increased by Chitosan 200, Methyl jasmonate 100 and Yeast extract 50 mg /L with relative to control. Overall, it was found that this research could be used as a proper protocol for mass production of Stevia rebaudiana as an economically valuable plant in tissue culture conditions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Chitosan
  • yeast extract
  • In vitro culture
  • Methyl Jasmonate
  • Stevia rebaudiana